Under pressure... Οι 50 αποχρώσεις του στρες

Σε ποιον βαθμό το στρες μπορεί να γίνει καταστροφικό για την υγεία μας; Και πώς μπορούμε να το θέσουμε υπό έλεγχο;

«Αμάν εσείς οι Αθηναίοι, με το ένα χέρι στην κόρνα». Ο θείος μου, άρτι αφιχθείς από την Κεφαλλονιά, καθώς τον παρέλαβα από το αεροδρόμιο δεν σταματούσε να σχολιάζει το στυλ οδήγησης αυτών των «τρελών» των πρωτευουσιάνων: «Τι στρες είναι αυτό πια! Οσο και να αγχωθείτε δεν θα πάτε πιο γρήγορα στη δουλειά σας. Εμείς στο νησί δεν κάνουμε έτσι. Μια βόλτα στο δάσος και ξανανιώνουμε». «Και εδώ, βρε θείε, πού να το βρούμε το δάσος;» τον ρώτησα περιπαιχτικά. «Γιατί; Ασχημος είναι ο Εθνικός Κήπος;» μου απάντησε.

Ο Stephen Hawking έχει ένα συναρπαστικό μήνυμα για οποιονδήποτε υποφέρει από κατάθλιψη

Ο ευφυέστατος φυσικός ξέρει πώς είναι να υπομένεις την κατάθλιψη και έχει κάποια σοφά λόγια για να βοηθήσει τους πιο δυστυχισμένους από εμάς να τα καταφέρουν.

Ο Stephen Hawking, ένα από τα πιο μεγάλα μυαλά των ημερών μας, εμφάνισε συμπτώματα ALS ( Αμυοτροφική Πλάγια Σκλήρυνση) στην ηλικία των 21. Εκεί που η καριέρα του ετοιμαζόταν να απογειωθεί, το σώμα του άρχισε να τον απογοητεύει. Αν κάποιος ξέρει πώς είναι να αντιμετωπίζεις ατυχείς καταστάσεις στη ζωή, τότε πιθανότατα είναι αυτός.

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ: ΠΩΣ ΜΑΣ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗ ΖΩΗ

Είναι γνωστό πως ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε, ερμηνεύουμε και αναλύουμε τις καταστάσεις γύρω μας, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα των διαπροσωπικών μας σχέσεων αλλά και της ζωής μας γενικότερα. Στο παρόν άρθρο θα αναλύσουμε την καταστροφολογία ως μοτίβο σκέψης.

Η καταστροφολογία είναι μια από τις γνωστικές διαστρεβλώσεις (οι οποίες μελετήθηκαν εκτενώς από τον ψυχιάτρους και θεμελιωτές της γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας AaronT. Beck και David. DBerns). Το χαρακτηριστικό της καταστροφολογικής σκέψης είναι η τάση να προβλέπουμε και να περιμένουμε πάντα την χειρότερη δυνατή εξέλιξη. Τα άτομα, στην σκέψη των οποίων κυριαρχεί αυτό το μοτίβο, θεωρούν περισσότερο πιθανή μια αρνητική έκβαση των καταστάσεων παρά μια θετική, με αποτέλεσμα να κατακλύζονται διαρκώς από αρνητικά συναισθήματα και άγχος.

Η τηλεόραση βλάπτει την ψυχική υγεία

Η παρακολούθηση τηλεόρασης μειώνει τον χρόνο για πιο κοινωνικές δραστηριότητες του παιδιού, οι οποίες πιστεύεται ότι μειώνουν τον κίνδυνο κατάθλιψης, ενώ «κόβει» ώρες ύπνου από τα παιδιά, γεγονός που επιβαρύνει τη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξή τους

Οι πολλές ώρες τηλεθέαση κατά την εφηβεία αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή

ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2009. ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Η συνήθεια πολλών εφήβων να βλέπουν επί ώρες τηλεόραση μπορεί να στοιχίσει ακριβά στην ψυχική τους υγεία, σύμφωνα με μια νέα μελέτη αμερικανών ειδικών. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ και από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ ανακάλυψαν ότι οι πολλές ώρες τηλεθέαση των εφήβων αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.

Οι επιστήμονες μελέτησαν τις συνήθειες 4.142 υγιών εφήβων σε ό,τι αφορούσε την ενασχόλησή τους με την τηλεόραση, τους υπολογιστές ή το ραδιόφωνο και υπολόγισαν ότι κάθε επιπλέον ώρα παρακολούθησης τηλεόρασης ημερησίως αύξανε τις πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης κατά 8%! Είναι αξιοσημείωτο ότι άλλες δραστηριότητες «επί της οθόνης», όπως η ενασχόληση με παιχνίδια σε υπολογιστή ή η παρακολούθηση βίντεο, δεν επιδρούσαν στον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο «Αrchives of General Ρsychology». Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η ίδια η τηλεθέαση προκαλεί κατάθλιψη, όπως ανέφερε ο επικεφαλής των ερευνητών δρ Μπράιαν Πρίμακ. «Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι τα άτομα με προδιάθεση για εμφάνιση κατάθλιψης αργότερα στη ζωή τους παρουσιάζουν επίσης προδιάθεση σε ό,τι αφορά τις πολλές ώρες παρακολούθησης τηλεόρασης».

Σε κάθε περίπτωση πάντως οι ενδείξεις οι οποίες προέκυψαν σχετικά με τη σύνδεση τηλεόρασης και κατάθλιψης ήταν ισχυρές. Οι ερευνητές έλαβαν στοιχεία από μια μεγάλη αμερικανική μελέτη, στην οποία ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα εφήβων παρακολουθήθηκε επί επτά έτη.

Oταν εξετάστηκαν αρχικώς τα παιδιά τα οποία ήταν στο γυμνάσιο και στο λύκειο, το 1995, φάνηκε ότι παρακολουθούσαν τηλεόραση επί 2,3 ώρες ημερησίως κατά μέσο όρο. Περνούσαν επίσης 37 λεπτά την ημέρα βλέποντας βίντεο, 25 λεπτά παίζοντας παιχνίδια σε υπολογιστή και 2,3 ώρες ακούγοντας ραδιόφωνο. Το 2002, όταν οι 20άχρονοι πλέον συμμετέχοντες εξετάστηκαν ξανά, 308 εξ αυτών πληρούσαν τα κριτήρια για κατάθλιψη. Οπως προέκυψε, τα παιδιά τα οποία εμφάνισαν κατάθλιψη είχαν παρακολουθήσει 22 επιπλέον λεπτά τηλεόρασης ημερησίως κατά μέσο όρο σε σύγκριση με τα υπόλοιπα.

• Παιδιά «έρμαια» της οθόνης

Την επίδραση της τηλεόρασης, αλλά και του Ιnternet, στην ψυχική υγεία των παιδιών επιβεβαιώνει άλλη μία μεγάλη δημοσκόπηση που διεξήχθη σε εφήβους στη Βρετανία. Από τη δημοσκόπηση αυτή προέκυψε ότι η υπερβολική έκθεση του παιδιού στην τηλεόραση, αλλά και στο Ιnternet το μετατρέπει σε ένα ον που έχει στο μυαλό του κυρίως τα υλικά αγαθά, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σχέση του με την οικογένειά του αλλά και η ψυχική του υγεία. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, με τον τίτλο «Good Childhood Ιnquiry», μόνο το ένα τέταρτο των παιδιών με προβλήματα ψυχικής υγείας λαμβάνει τη βοήθεια ειδικού, τη στιγμή που ένα στα 10 παιδιά ηλικίας πέντε ως δεκαέξι ετών αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας, από άγχος ως σοβαρή μορφή κατάθλιψης.

ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μην είναι η λύση για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, αναφέρει πρόσφατη νέα έρευνα. Ταυτόχρονα, αυξάνονται τα στοιχεία υπέρ της άποψης που θέλει την κατάθλιψη θετική, τελικά, εμπειρία για τον οργανισμό. Μπορεί η κατάθλιψη να έχει συνδεθεί με την έλλειψη χρόνου και τους γρήγορους ρυθμούς ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, μία νέα προσέγγιση ωστόσο συνιστά ότι υπήρχε πάντα. Ένας από τους κορυφαίους ψυχολόγους αναφέρει ότι η κατάθλιψη στους ανθρώπους δεν είναι καν ελάττωμα, αλλά ένας αμυντικός μηχανισμός που στην ήπια εκδήλωσή του μπορεί να είναι κινητήρια δύναμη προσωπικής εξέλιξης.

Ο Δρ. Πωλ Κίντγουελ, ειδικός στις διαταραχές διάθεσης και συμπεριφοράς τοου Ινστιτούτου Ψυχιατρικής της Βρετανίας, θεωρεί ότι όλοι οι άνθρωποι, σε όλες τις χρονικές περιόδους, ήταν και θα είναι ευάλωτοι στην κατάθλιψη όταν βρίσκονται υπό πίεση και άγχος. Το γεγονός μάλιστα ότι η κατάθλιψη έχει επιβιώσει κατά την εξελικτική πορεία του ανθρώπου σημαίνει ότι βοήθησε το ανθρώπινο είδος να γίνει ακόμη πιο δυνατό.

«Υπάρχουν οφέλη και αυτός είναι ο λόγος που εξακολουθεί να υπάρχει. Είναι σκληρό βέβαια να δεχτείς ότι υπάρχει κάτι θετικό στην κατάθλιψη, αλλά τελικά υπάρχει ζωή και μετά» ανέφερε σχετικά. «Έχω λάβει emails από πρώην ασθενείς που αναφέρουν ότι τελικά η κατάθλιψη τους βοήθησε επειδή άλλαξαν κατεύθυνση στη ζωή τους, επέλεξαν μια νέα καριέρα για παράδειγμα και ως αποτέλεσμα είναι πιο χαρούμενοι σε καθημερινή βάση».

Παράλληλα, η κατάθλιψη μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να επαναπροσδιορίσει μη-ρεαλιστικούς στόχους που μπορεί να έχει θέσει, θέτοντας σε πιο γερές βάσεις τις αδυναμίες και τα πλεονεκτήματά του. Στη Βρετανία, ένας στους τέσσερις άντρες και μία στις πέντε γυναίκες υπολογίζεται ότι βίωσαν περίοδο κατάθλιψης τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους.

Δημιουργικότητα. Ένα χρόνο πριν κατακτήσει δύο χρυσά ολυμπιακά μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, η Κέλι Χόλμς πέρασε μια μακρά περίοδο κατάθλιψης, η οποία, όπως η ίδια εξομολογήθηκε, την βοήθησε να θέσει νέους στόχους και τελικά να γίνει δυνατότερος άνθρωπος. Όπως εξηγεί ο Δρ. Κίντγουελ, η κατάθλιψη μπορεί να ενεργοποιήσει και άλλες αρετές, εκτός από την προσαρμοστικότητα. «Η ψυχολογική αναστάτωση μπορεί να αποτελέσει τον οδηγό δημιουργικής δουλειάς, ενώ η αναγέννηση του οργανισμού μετά από περίοδο κατάθλιψης αναζωογονεί τον έρωτα με τη ζωή».

Ο Αριστοτέλης είχε σε μεγάλη εκτίμηση την κατάθλιψη εξαιτίας της ενδοσκόπησης που μπορούσε να προκαλέσει. Επιπλέον, όπως ο ίδιος ανέφερε, οι άνθρωποι που την έχουν βιώσει μπορούν πιο εύκολα να κατανοήσουν τα προβλήματα των άλλων.

Η κατάθλιψη εντοπίζεται ακόμη από τα πρώτα βήματα του ανθρώπου στη Γη, αναφέρει ο Κίντγουελ, όπου γινόταν εύκολα αντιληπτή σε μικρές κοινότητες πενήντα ατόμων. Η φυλή των Μπάντα στην Ουγκάντα την αποκαλεί «ασθένεια της σκέψης» και τα μέλη της φυλής που έχουν κατάθλιψη μπορούν να απομακρυνθούν για λίγο από την ομάδα ώστε να ανασυγκροτήσουν τη σκέψη τους.

Τα αυξανόμενα περιστατικά κατάθλιψης σε ΗΠΑ και Βρετανία - σε σύγκριση με χώρες όπως η Βραζιλία και το Μεξικό - μπορεί να οφείλονται στην κατάργηση των οικογενειακών δεσμών σε μικρή ηλικία, τον κατακερματισμό της κοινωνίας αλλά και τις αυξημένες απαιτήσεις που ζητά το σύνολο από τα άτομα.

Τα αντικαταθλιπτικά χάπια, τα οποία σε πρόσφατη μελέτη φαίνεται να έχουν μικρά κλινικά οφέλη, παίζουν ένα ρόλο ειδικά στις περιπτώσεις βαριάς κατάθλιψης, σύμφωνα με τον Κίντγουελ. Το άτομο ωστόσο θα πρέπει να συζητήσει για τα κοινωνικά ή συναισθηματικά αίτια είτε με έναν ειδικό, ή με κάποιο κοντινό πρόσωπο. «Δε θα πρέπει να μας απασχολεί τόσο το γεγονός ότι βιώνουμε μια περίοδο κατάθλιψης, στις περισσότερες περιπτώσεις θα κάνει τον κύκλο της υπό την προϋπόθεση ότι απομακρυνόμαστε από τα αίτια που την προκαλούν».

Ευτυχία αντί για ΑΕΠ. Οι πολιτικοί πρόσφατα εισήγαγαν την έννοια της «ευτυχίας» στον πολιτικό διάλογο, με τον Βρετανό Ντέιβιντ Κάμερον να αναφέρει ότι η βελτίωση της «γενικής καλής κατάστασης του πληθυσμού είναι μια από τις κεντρικές προκλήσεις της πολιτικής εξουσίας».

Κάποιοι βρίσκουν αυτή την προσέγγιση υπέρ-απλουστευτική. Ο Φίλιπ Χάντσον, συνεργάτης της Βρετανικής Ένωσης Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας θεωρεί ότι η δημιουργία μιας ατζέντας για την ευτυχία είναι ανέφικτη επειδή η ευτυχία δεν είναι κάτι απτό που αγοράζεται στα καταστήματα. «Η ζωή καθενός είναι γεμάτη από περιστασιακές περιόδους μιζέριας που όλοι μας θα βιώσουμε. Η ζωή τελειώνει με θρήνο, εκτός και αν είμαστε τόσο τυχεροί που εμείς και οι αγαπημένοι μας πεθάνουμε ταυτόχρονα σε κάποιο αεροπορικό δυστύχημα."

www.kathimerini.gr με πληροφορίες BBC

Η ΜΕΣΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΕΡΝΕΙ ΤΗ ΜΙΖΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Η μέση ηλικία είναι πραγματικά μίζερη, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 80 χώρες, ενώ στην Ελλάδα οι μεσήλικες αργούν να νιώσουν κατάθλιψη. Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η κατάθλιψη είναι ένα κοινό και διαδεδομένο χαρακτηριστικό στους άντρες και τις γυναίκες στα 40 τους. Βρετανοί και Αμερικανοί επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ευτυχία για τους ανθρώπους από την Αλβανία έως τη Ζιμπάμπουε ακολουθεί μία γραμμή σε σχήμα U, όπου η ζωή ξεκινάει χαρούμενη και σιγά-σιγά γίνεται σκληρή γύρω στη μέση ηλικία, ενώ η χαρά επιστρέφει στα γηρατειά.

• Προηγούμενες έρευνες έδειχναν πως αν κάποιος είναι ψυχολογικά καλά, τότε η γραμμή της ευτυχίας του παραμένει σταθερή σε μια ευθεία. Νεότερη έρευνα που δημοσιεύτηκε ωστόσο πρόσφατα στο περιοδικό «Κοινωνικές Επιστήμες και Ιατρική» έδειξε πως ο άνθρωπος ακολουθεί μία τρελή και μπερδεμένη πορεία συναισθημάτων.

«Κατά έναν θαυμαστό απλό τρόπο σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι χάνουν την καλή τους ψυχολογία φτάνοντας στο ναδίρ της ευτυχίας και της πνευματικής υγείας και παράλληλα στο χαμηλότερο σημείο της καμπύλης U», επισημαίνει ο Άντριου Όσβαλντ από το πανεπιστήμιο του Γουόργικ.

• Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία όσον αφορά στην κατάθλιψη, τα επίπεδα άγχους και τη γενικότερη ψυχική υγεία και ευεξία από περίπου 2 εκατομμύρια ανθρώπους σε 80 χώρες. Άνδρες και γυναίκες χτίζουν σιγά σιγά την πορεία τους προς την κατάθλιψη, η οποία φτάνει στο αποκορύφωμά της όταν οι άνθρωποι διασχίζουν τη δεκαετία των σαράντα - ένα παρόμοιο μοτίβο διαπιστώθηκε σε 72 χώρες από την Αλβανία ως τη Ζιμπάμπουε, σημειώνουν οι ερευνητές.

Όταν κάποιοι δεν φτάνουν στην κατάθλιψη: Μόνο περίπου οκτώ χώρες - κυρίως στον αναπτυσσόμενο κόσμο - δεν ακολουθούν το μοτίβο αυτό της πορείας σχήματος U, όσον αφορά στα επίπεδα της ευτυχίας, υπογραμμίζουν ο Όσβαλντ και ο συνεργάτης του Ντέιβιντ Μλανσφλάουερ, του Κολεγίου Νταρτμάουθ στις ΗΠΑ.

• «Συμβαίνει και στους άνδρες και στις γυναίκες, και στους ανύπανδρους και στους παντρεμένους, και στους πλούσιους και στους φτωχούς και σε αυτούς που έχουν παιδιά και σε αυτούς που δεν έχουν», διευκρινίζει ο Όσβαλντ. «Κανείς δεν ξέρει γιατί συναντάμε αυτήν τη συχνότητα» του φαινομένου. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι δεν θα πετύχουν πολλές από τις φιλοδοξίες τους στη μέση ηλικία, λένε οι ερευνητές.

Ένας άλλος λόγος θα μπορούσε να είναι ότι βλέποντας τους συνομήλικούς τους μεσήλικες να αρχίζουν να φεύγουν από τη ζωή, οι άνθρωποι αρχίζουν να εκτιμούν τα χρόνια που τους απομένουν να ζήσουν και αγκαλιάζουν ξανά τη ζωή. Ωστόσο τα καλά νέα είναι ότι αν καταφέρουν να φτάσουν στα 70 και εξακολουθούν να είναι σε καλή φυσική κατάσταση, οι άνθρωποι είναι κατά μέσο όρο τόσο χαρούμενοι και ψυχικά υγιείς όσο οι 20χρονοι, καταλήγουν οι επιστήμονες. Για την Ελλάδα η έρευνα έδειξε ότι το χαμηλότερο σημείο ευτυχίας ο άνθρωπος φτάνει στα 53,4 χρόνια του, με μέσο όρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα 47 έτη.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από Reuters

Κατάθλιψη στη δουλειά; Αλλάξτε καριέρα

ΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ παιδικών σταθμών, οι οικιακοί βοηθοί ηλικιωμένων και άλλοι εργαζόμενοι που προσφέρουν προσωπικές υπηρεσίες εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης, μεταξύ των Αμερικανών εργαζομένων, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Η έρευνα έδειξε ότι 10,8% των εργαζομένων κατ'οίκον εξυπηρέτησης και 10,3% των υπαλλήλων επιχειρήσεων σίτισης -και οι δύο συνήθως χαμηλά αμοιβόμενες κατηγορίες εργασίας- υπέστησαν τουλάχιστον μία σοβαρή κρίση κατάθλιψης μέσα στο περασμένο έτος. Τα επαγγέλματα όπου η κατάθλιψη είναι πιο σπάνια, πάντα σύμφωνα με την έρευνα της αμερικανικής κρατικής υπηρεσίας Καταπολέμησης του Εθισμού και Διαχείρισης Ψυχικών Παθήσεων, είναι εκείνο του αρχιτέκτονα, του πολιτικού μηχανικού, αλλά και όσα έχουν να κάνουν με τη συντήρηση και επισκευή μηχανών. «Τα συνδυασμένα στοιχεία από το 2004 έως και το 2006 δείχνουν ότι κάθε χρόνο ποσοστό 7% των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης, ηλικίας 18 με 64 ετών, υπέστησαν σημαντικό καταθλιπτικό επεισόδιο μέσα στο περασμένο έτος», αναφέρει η έκθεση της υηρεσίας.

«Σημαντικό καταθλιπτικό επεισόδιο» θεωρείται αυτό, στο οποίο «ο άνθρωπος νιώθει κατάθλιψη, απώλεια ενδιαφέροντος και ικανοποίησης για δύο ή περισσότερες εβδομάδες. Τα συμπτώματα αυτά, μπορεί να συνοδεύονται από αϋπνία, ανορεξία, κόπωση, αδυναμία αυτοσυγκέντρωσης και έλλειψη αυτοπεποίθησης», λέει το πόρισμα.

Τα ποσοστά κατάθλιψης, ανάλογα με τον εργασιακό τομέα είναι:

- Οικιακοί βοηθοί κατ'οίκον εξυπηρέτησης 10,8%

- Επιχειρήσεις σίτισης 10,3%

- Κοινωνικές υπηρεσίες 9,6%

- Υγειονομικό προσωπικό 9,6%

- Τέχνη, αθλητισμός και ΜΜΕ 9%

- Παιδεία και βιβλιοθήκες 8,7%

- Χρηματιστήριο και πωλήσεις 6,7%

- Νομικά και Μεταφορές 6,4%

- Μάνατζμεντ 5,8%

[www.kathimerini.gr με στοιχεία από Reuters]