Εφιάλτης η σπατάλη τροφίμων

• Αρθρο - συναγερμός της Επιτρόπου Μάριαν Φίσερ-Μπόκελ

Τις βλαβερές επιπτώσεις της σπατάλης τροφίμων καταδεικνύει σε άρθρο της η Ευρωπαία Επίτροπος, αρμόδια για θέματα Γεωργίας, Μάριαν Φίσερ-Μπόκελ. Οι τεράστιες διαστάσεις του προβλήματος φανερώνονται αν αναλογισθεί κανείς ότι η ποσότητα τροφίμων που σπαταλιέται στη Γαλλία και μόνο θα μπορούσε να θρέψει τον υποσιτισμένο πληθυσμό ολόκληρης της Δημοκρατίας του Κονγκό. Η παραπλανητική συσκευασία των τροφίμων στα δυτικά πολυκαταστήματα και η αμνησία των καταναλωτών, που αρνούνται να παραδειγματιστούν από τη σοφία του νοικοκυριού προηγούμενων γενεών, οδηγούν στην απίστευτη σπατάλη τροφίμων που παρατηρούμε σήμερα στη Δύση. Μόνο μέσω της ανάπτυξης καταναλωτικής συνείδησης, αλλά και με την υιοθέτηση νέων αγροτικών μεθόδων, θα μπορέσει ο πλανήτης να αντιμετωπίσει την επερχόμενη διατροφική κρίση, που προβλέπει ο ΟΗΕ για το 2050, όταν θα φιλοξενεί 9 δισεκατομμύρια κατοίκους.

• Οχι άλλα τρόφιμα στα σκουπίδια!

• Της Mariann Fischer Boel*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 18 Aπριλίου 2009

Κάθε χρόνο, οι Ευρωπαίοι σπαταλούν απίστευτες ποσότητες τροφίμων. Iσως να μην ακούγεται τόσο τρομερό το να πετάξουμε ένα μήλο ή το να χαλάσει ένα λίτρο γάλακτος. Αλλά όλα αυτά συσσωρεύονται. Και η κατάσταση παίρνει σχεδόν αδιανόητες διαστάσεις. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομάδα για τη Δεοντολογία, η ποσότητα τροφίμων που σπαταλιέται στη Γαλλία θα μπορούσε να θρέψει τον υποσιτισμένο πληθυσμό στη Δημοκρατία του Κονγκό και η ποσότητα που καταλήγει στα σκουπίδια στην Ιταλία θα μπορούσε να θέσει τέλος στην πείνα στην Αιθιοπία. Πραγματική τροφή για σκέψη!

Η εκτεταμένη σπατάλη τροφίμων δεν είναι μόνο θέμα της Γαλλίας ή της Ιταλίας. Είναι ένα φαινόμενο του σύγχρονου τρόπου ζωής που έχει επεκταθεί σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Στη Μεγάλη Βρετανία, μία κρατική υπηρεσία υπολογίζει πως περίπου το 1/3 του συνόλου των τροφίμων πετιέται στα σκουπίδια κι αυτό κοστίζει στους Bρετανούς καταναλωτές περισσότερα από 13 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, δεν υποφέρει μόνο το πορτοφόλι των καταναλωτών. Το περιβάλλον επίσης το πληρώνει ακριβά, καθώς κάθε χρόνο τα απορρίμματα τροφίμων εκπέμπουν στην ατμόσφαιρα δισεκατομμύρια τόνους αερίων που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Πιστεύω πως ο τομέας του λιανικού εμπορίου φέρει ένα μέρος της ευθύνης για τη σπατάλη των τροφίμων. Περίπου το 1/3 των Ευρωπαίων ζουν μόνοι τους σε νοικοκυριά του ενός ατόμου, αλλά αν πάμε στο σούπερ μάρκετ, θα δούμε ότι τα περισσότερα πράγματα είναι συσκευασμένα για οικογένειες τεσσάρων ατόμων. Η κακή αποθήκευση και η σύγχυση που επικρατεί στις ετικέτες με τις ημερομηνίες παρασκευής και λήξης των τροφίμων αυξάνουν επίσης τα βουνά των απορριμμάτων των σούπερ μάρκετ. Χρειαζόμαστε καλύτερες οδηγίες και πληροφόρηση για τις ετικέτες με τις ημερομηνίες παρασκευής και λήξης των τροφίμων και εδώ θα μπορούσε να παίξει ρόλο το λιανικό εμπόριο.

Αλλά ο βασικός υπαίτιος είναι ο κάθε καταναλωτής. Πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί μαγειρεύουμε περισσότερα απ’ όσα μπορούμε να φάμε. Γιατί αγοράζουμε τρία κοτόπουλα στην τιμή των δύο, ενώ στην πραγματικότητα χρειαζόμαστε μόνο ένα. Γιατί υποφέρουμε από συλλογική αμνησία όταν πρόκειται για τη σοφία του καλού νοικοκυριού των προηγούμενων γενεών, που γνώριζαν πώς να προγραμματίζουν τα ψώνια του παντοπωλείου και πώς να μαγειρεύουν γεύματα από υπολείμματα.

Δεν είναι απαραίτητο να μετατραπούμε σε ειδήμονες μέσα σε μια νύχτα. Λίγη σκέψη και εγκράτεια είναι αρκετά. Είμαι πεπεισμένη πως σε αυτούς τους καιρούς της οικονομικής κρίσης πολλοί θα εκμεταλλεύονταν την ευκαιρία να ανακουφίσουν τον οικιακό προϋπολογισμό, αλλά, δυστυχώς, πολύ λίγοι έχουν συνειδητοποιήσει πόσο ακριβή είναι στην πραγματικότητα η σπατάλη των τροφίμων.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη αναλαμβάνονται ήδη πολλές σημαντικές πρωτοβουλίες, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, στη Μεγάλη Βρετανία, όπου τα απορρίμματα τροφίμων είναι πολιτικό θέμα υψίστης προτεραιότητας, η εκστρατεία των βρετανικών αρχών με θέμα «Love Food, Hate Waste» («Αγάπα το φαγητό, μην το σπαταλάς») έχει αποδειχθεί άκρως επιτυχημένη.

Η εκστρατεία, από την έναρξή της πριν από δύο χρόνια, υπολογίζεται πως έχει καταφέρει να πείσει 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους να σπαταλούν λιγότερο φαγητό. Σε συγκεκριμένους αριθμούς, η μείωση της σπατάλης έσωσε 137.000 τόνους φαγητό από τον κάδο των απορριμμάτων, πράγμα το οποίο εν συνεχεία βοήθησε τους Βρετανούς καταναλωτές να εξοικονομήσουν 325 εκατομμύρια ευρώ. Επίσης, απάλλαξε την ατμόσφαιρα από εκπομπές 600.000 τόνων θερμοκηπιακών αερίων, ποσότητα ισοδύναμη με εκπομπές από 428.000 πτήσεις μετ’ επιστροφής μεταξύ Αθήνας και Νέας Υόρκης. Οπότε, ναι, η μείωση της σπατάλης έχει σίγουρα αντίκτυπο και στον προϋπολογισμό και στο περιβάλλον.

Υπάρχουν όμως και αρκετοί ηθικοί λόγοι που υπαγορεύουν να αντισταθούμε στην καταναλωτική τρέλα, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται ραγδαία και πρόκειται, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Eθνη, να φτάσει τα 9 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050.

Το γεγονός αυτό θα ασκήσει τρομερή πίεση στην παραγωγή τροφίμων. Χρειάζεται να παράγουμε περισσότερα με μικρότερο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι αγρότες θα πρέπει να υιοθετήσουν νέες τεχνικές καλλιέργειας και νέες τεχνολογίες. Εμείς πάλι θα πρέπει να βελτιωθούμε ώστε η έρευνα και η καινοτομία να παράγουν απτά αποτελέσματα σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης.

Oμως δεν θα έχει κανένα νόημα να αυξήσουμε την παραγωγή τροφίμων αν συνεχίσουμε να σπαταλάμε τεράστιες ποσότητες πόρων στην άλλη άκρη της τροφικής αλυσίδας. Θα ήταν σαν να προσπαθούσαμε να επιλύσουμε τα προβλήματα ενεργειακού εφοδιασμού χτίζοντας περισσότερους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής αντί να βελτιώσουμε τη μόνωση των σπιτιών μας. Οι περισσότεροι έχουν δει τα οφέλη της εξοικονόμησης ενέργειας στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος και στις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων. Τα τρόφιμα δεν διαφέρουν καθόλου και γι’ αυτό, πριν πούμε το ψωμί ψωμάκι, δεν πρέπει να καταλήγουν στα σκουπίδια.

*Η Mariann Fischer Boel είναι Επίτροπος για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη.

Καταφεύγουν στους κάδους ακόμα και για φαγητό

Της Ιωαννας Φωτιαδη, Η Καθημερινη, 21/10/2008

«Κάθε μέρα στις 4 περίπου το πρωί ο κάδος της γειτονιάς μας έχει επισκέπτες...», λέει στην «Κ» κάτοικος της Ανω Νέας Σμύρνης. Το ίδιο επιβεβαιώνουν δεκάδες άλλοι Αθηναίοι, σε Δάφνη, Καλλιθέα, Πατήσια, Χαλάνδρι, Μαρούσι. Αν κάποτε οι άνθρωποι που γινόντουσαν ρακοσυλλέκτες ήταν άστεγοι ή τσιγγάνοι, που έψαχναν αντικείμενα προς μεταπώληση, σήμερα αυτοί που καταφεύγουν στα σκουπίδια είναι πολίτες όλων των κατηγοριών. Υπερήλικες χαμηλοσυνταξιούχοι, μονογονεϊκές οικογένειες, νοικοκυριά που παλεύουν να επιβιώσουν με έναν μισθό, οικογένειες αλλοδαπών είναι οι συχνότεροι επισκέπτες των σκουπιδιών. Οι αλλοδαποί, που δεν γνωρίζονται ακόμα στη γειτονιά, τολμούν ανά πάσα στιγμή να αναμοχλεύουν τους κάδους, οι ντόπιοι όμως, που κάποτε ίσως να ήταν ευκατάστατοι, περιμένουν να πέσει η νύχτα. Είναι πολλοί πλέον οι καλοντυμένοι συμπολίτες μας που ακολουθούν σιωπηλά τη συνήθεια αυτή.

Οχι μόνο στην Αθήνα

Σύμφωνα με μαρτυρίες από την επαρχία, η εικόνα αυτή είναι διαδεδομένη σε Ξάνθη, Ηράκλειο, Θεσσαλονίκη, και όχι μόνο στην Αθήνα που η ανωνυμία ευνοεί τέτοιου είδους τακτικές... απελπισίας! «Οι χαμηλοί μισθοί, τα χρέη και τα δάνεια οδηγούν στην απόγνωση πολλές μεσοαστικές οικογένειες», σχολιάζει έμπειρη κοινωνική λειτουργός. Πριν από λίγους μήνες παρουσιάστηκε σχετικό βίντεο στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης «Κρέτα» και προκάλεσε σοκ. «Και στο Ηράκλειο το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι πολύ καλύτερο από ό,τι σε άλλες περιοχές της Ελλάδας», υπογραμμίζει τοπικός παράγων.

Πιο «δημοφιλείς» είναι οι κάδοι έξω από μεγάλα σούπερ μάρκετ, όπου πετιούνται ευθύς όσα προϊόντα λήγουν ή αρχίζουν να αποσυντίθενται. «Γενικώς πετιέται από πολλές πλευρές φαγητό σε εξαιρετική κατάσταση, όπως π.χ. από συσσίτια στο στρατό, στις φοιτητικές λέσχες», προσθέτει η ίδια επιστήμων. «Γιατί όλο αυτό το μαγειρεμένο φαγητό, όπως και τα συσκευασμένα τρόφιμα των σούπερ-μάρκετ να μην τα διαθέσουμε με κάποιο τρόπο στο ευρύ κοινό; Εστω με το να τα αφήνουμε έκθετα, αλλά όχι μέσα στους κάδους, αλλά σε ένα ξεχωριστό, κατά το δυνατόν προστατευμένο χώρο;» λέει. Με έκπληξη παρατηρεί ότι τα τελευταία χρόνια οι άποροι και όσοι άλλοι παίρνουν βοήθημα από το κράτος, δέχονται με μεγάλη χαρά ό,τι τους προσφέρεται (ρουχισμό, έπιπλα). «Παλαιότερα ήταν ακατάδεκτοι, γιατί ήλπιζαν ότι θα τα κατάφερναν και μόνοι», θυμάται, «τώρα πια δεν έχουν τέτοιες αυταπάτες».

Στο εξωτερικό και ιδίως στις ΗΠΑ και τη Βρετανία έχει αναπτυχθεί μια ιδεολογία, το freeganism που στόχο έχει τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση του περιεχομένου των σκουπιδιών. Οι freegans (free- ελεύθεροι και vegans- χορτοφάγοι) που όλο και πληθαίνουν, κάνουν επιδρομές τις νύχτες σε συγκεκριμένους κάδους έξω από αλυσίδες μαγαζιών, που πετιούνται σωρηδόν τρόφιμα, τα οποία απλώς δεν πωλήθηκαν στη διάρκεια της ημέρας. Οι freegans δίνουν ραντεβού σε κεντρικούς κάδους της Νέας Υόρκης και συχνά με τα «λάφυρά» τους μαγειρεύουν και οργανώνουν «δείπνο» για όσους τους καταδέχονται! Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, πολλοί εξ αυτών τρέφονται αποκλειστικά και μόνο με τους «θησαυρούς» που ανακαλύπτουν στα σκουπίδια. Το freeganism ξεκίνησε ως μια ακτιβιστική οικολογική κίνηση, ως «μια αντίδραση ενάντια στη σπατάλη», σταδιακά όμως παγιώθηκε ως έκφραση της οικονομικής κρίσης των καιρών μας. Στην Αγγλία, από τα 14 εκατομμύρια τρόφιμα που πετιούνται ετησίως τα 4 μπορούν να καταναλωθούν με ασφάλεια.

Ελάχιστο «ποσό» ελεημοσύνης

Πλανήτης ΓΗ

Επιμέλεια: ΟΛΓΑ ΚΟΛΙΑΤΣΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 03/10/2008

ΒΕΡΟΛΙΝΟ. Τον φωνάζουν Μοζαμέλ, κανείς δεν τον αποκαλεί «κύριο» και δεν έχει επίθετο -για ποιον λόγο άλλωστε; Εάν δεν ήταν άρρωστος, ποιος ξέρει πώς θα ήταν και τι θα έκανε - σίγουρα θα γινόταν ένας καλός ράφτης, ίσως και σχεδιαστής, διάσημος σ' όλο το Μπαγκλαντές, αφού φαντασία διαθέτει.

Ελάχιστο ποσό ελεημοσύνης; Είναι το αίτημα μιας χούφτας επαιτών σε πολιτεία του Μπαγκλαντές, που συχνά δεν εξασφαλίζουν ούτε ένα κιλό ρύζι. Δεν πρόκειται για άτομα φυγόπονα, αλλά ανίκανα προς εργασία σε μία από τις φτωχότερες περιοχές του κόσμου. Ευτυχώς, υπάρχουν ακόμη μερικά αυτιά που μπορούν να ακούν...

Ακόμη, τα καταφέρνει με τα λόγια -μπορεί να έκανε καριέρα και στη δημόσια διοίκηση. Εκεί θα γινόταν κάποιος, αληθινός κύριος, όχι μόνον ένα όνομα χωρίς επίθετο. Δεν έπρεπε ν' αρρωστήσει...

Τώρα όμως; Είναι σακάτης και επαίτης. Δεν μπορεί να περπατήσει και να σταθεί μοναχός του, ούτε να σηκώσει κανονικά τα χέρια. Ολη του τη ζωή θα εξαρτάται από τη βοήθεια άλλων -κι αυτό στο Κούριγκραμ, σε μία από τις φτωχότερες πολιτείες του Μπαγκλαντές χώρας όπου το 40% του πληθυσμού ζει με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα.

Οταν ο Μοζαμέλ επιστρέφει στο σπίτι του τη νύχτα, έπειτα από ώρες ζητιανιάς στους δρόμους, αισθάνεται να τον πονά το σώμα του σαν να έκανε σκληρή χειρωνακτική εργασία. Η επαιτεία είναι, τελικώς, σκληρή δουλειά. Αλλά δεν πληρώνεται. Αυτή η σκέψη τριγυρίζει στον νου του και θέλει να τη μοιραστεί. Ο Μοζαμέλ είναι περίπου 35άρης, -την ακριβή ηλικία του δεν την ξέρει, ένας λιγνός, σκουρόχρωμος άνδρας, που στην εφηβεία του πρέπει να είχε όμορφα χαρακτηριστικά. Τότε -πριν τον χτυπήσει η αρρώστια- δούλευε βοηθός σ' ένα ραφτάδικο. Σχολειό δεν τον έστειλαν, ο πατέρας του πίστευε πως έπρεπε να εργαστεί όπως έκαναν και τα αδέρφια του.

Ο Μοζαμέλ δεν παραπονιέται, άλλωστε η γυναίκα του, η Ρόσνα (που σημαίνει «φως») είναι πολύ γλυκειά και καλή. Μια μέρα, γυρίζοντας από τη δουλειά, οι δυνάμεις του τον εγκατέλειψαν, έπεσε στον δρόμο κι έμεινε εκεί λιπόθυμος. Οταν συνήλθε, διαπίστωσε πως δεν μπορούσε να ελέγξει τις κινήσεις χεριών και ποδιών και να σταθεί με τις δικές του δυνάμεις. Τον μετέφεραν σ' ένα τέμενος, του έδωσαν αγίασμα, κι επειδή η κατάστασή του δεν βελτιωνόταν, τον μετέφεραν σπίτι του. Ο Μοζαμέλ παρέμεινε από τότε παράλυτος.

Οι «καμπιράι», άτομα επιφορτισμένα με την προσφορά πρώτων βοηθειών στα χωριά, αλλά χωρίς ειδική κατάρτιση, ήταν της γνώμης πως πρόκειται για μόνιμη κατάσταση. Ο ράφτης έδιωξε τον νεαρό, αφού του ήταν πια άχρηστος, και στον Μοζαμέλ απέμεινε μονάχα η λύση της επαιτείας. Η μέρα του ξεκινά στις έξι το πρωί, και η Ρόσνα τον βοηθά να σηκωθεί και να φορέσει το «λούνγκι», το παραδοσιακό πανί που τυλίγεται γύρω στη μέση και φθάνει μέχρι τα γόνατα. Για πρωινό τρώνε ρύζι με λαχανικά ή ρύζι με αλάτι, η μητέρα ετοιμάζει τον γιο για το σχολείο και βοηθά τον Μοζαμέλ ν' ανέβει στο ξύλινο αμαξίδιο· αυτό που στις λεγόμενες «πλούσιες» χώρες ίσως ν' αποτελούσε παιδικό παιχνίδι. Από το φτωχικό σπιτάκι -ένα δωμάτιο με δύο κρεβάτια, ένα τραπέζι και λίγες καρέκλες- μέχρι το κέντρο της πόλης Κουριγκράμ είναι περίπου 1 χλμ. Αρκετές φορές πηγαίνουν στην περιοχή των δικαστηρίων -εκεί κυκλοφορούν ευκατάστατα άτομα.

Οταν κάποιος δίνει περισσότερα -δηλαδή δέκα «τάκα», περίπου δέκα λεπτά- ο Μοζαμέλ τού δίνει την ευχή του και ζητεί την ευχή του Αλλάχ. Οι πιο πολλοί, όμως, δίνουν ακόμη λιγότερα -δύο λεπτά, τέσσερα λεπτά. Κάθε λίγες μέρες ο Μοζαμέλ αλλάζει την περιοχή όπου πηγαίνει και στα καταστήματα χτυπά διακριτικά το τζάμι, εκλιπαρώντας ελεημοσύνη. Στις καλές μέρες συγκεντρώνονται περίπου 50 λεπτά, αλλά και στο Μπαγκλαντές οι τιμές έχουν πάρει την ανιούσα στα τρόφιμα, στα καύσιμα, στο ρύζι. Συχνά, η ημερήσια είσπραξη δεν ξεπερνά τα 15 τάκα, λιγότερα απ' όσο κοστίζει ένα κιλό ρύζι.

Βλέποντας ότι αυτό συμβαίνει και σ' άλλους ζητιάνους, ο Μοζαμέλ οργάνωσε μια συνάντησή τους μπροστά στα δικαστήρια για να δηλώσουν το αίτημά τους - ένα ελάχιστο όριο ελεημοσύνης· τη δυνατότητα να μαζέψουν έστω ένα μικρό ποσό για να ταφούν με αξιοπρέπεια κι όχι σε ομαδικό - ανώνυμο - μνήμα. Δεν ήταν διαδήλωση, όπως έγραψαν κάποια ξένα ΜΜΕ. Ηταν μια σιωπηρή κίνηση, που κατάφερε να τους φέρει κοντά στην τοπική αυτοδιοίκηση της Πολιτείας.

Ο δήμαρχος τους περιμένει στο προαύλιο και δεν τους καλεί μέσα -οι επαίτες δεν είναι επίσημοι επισκέπτες. Ομως, τους αφιερώνει τον χρόνο του και ο Μοζαμέλ παρουσιάζει τις θέσεις τους τονίζοντας την αναγκαιότητα του ελάχιστου ποσού ελεημοσύνης σε κάθε προσφορά. Ο δήμαρχος αντιτάσσει πως είναι αδύνατον να επιβάλει κάτι τέτοιο, αλλά εκφράζει τη συμπάθεια και την κατανόησή του για την ανέχεια. Επιστρέφει στο δημαρχείο και μεταφέρει ό,τι άκουσε στους συνεργάτες του της τοπικής αυτοδιοίκησης. Και εκείνοι αποφασίζουν ότι οι ίδιοι δεν θα πέσουν ποτέ κάτω από το ένα «τάκα». Δεν είναι η λύση του προβλήματος. Ομως, είναι μια καλή αρχή. Τουλάχιστον έτσι θέλει να πιστεύει ο Μοζαμέλ. *

SMS κατά της φτώχειας

Πλανήτης ΓΗ

Επιμέλεια: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΑΒΑΡΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/09/2008

Φτάνουν άραγε μερικές επείγουσες κλήσεις, λίγα sms και πληροφορίες που τρέχουν με ταχύτητα σίγουρα μεγαλύτερη από την ταχύτητα με την οποία κάνει κύκλους η ζωή εκείνων που χρησιμοποιούν ένα κινητό τηλέφωνο για να βρει η φτώχεια τον... δάσκαλό της; Οι οικονομικές μελέτες στις μικρές αγορές των χωρών του Τρίτου Κόσμου δείχνουν αλλαγή του σκηνικού προς το καλύτερο εξαιτίας ακριβώς της χρήσης κινητών τηλεφώνων.

Στο ένα χέρι το κινητό και στο άλλο τον παραδοσιακό τροχό προσευχής κρατάει μια γυναίκα στη Λάσα, την πρωτεύουσα του Θιβέτ. Στην Κίνα, ο αριθμός των συνδρομητών κινητής τηλεφωνίας ξεπέρασε για πρώτη φορά εκείνων της σταθερής

Μιλώντας για ψαράδες, αγρότες και μικρο-εμπόρους διαπιστώθηκαν μηδενικές απώλειες, αύξηση των κερδών κατά 8% και μείωση των τιμών κατά 4%. Αιτία; «Η κυκλοφορία της πληροφορίας», όπως εξηγεί ο Ρόμπερτ Γιένσεν, οικονομολόγος του Χάρβαρντ, που μελέτησε διεξοδικά όλες τις παραμέτρους της αλλαγής, «είναι αυτή που κάνει τις αγορές να κινούνται». Και τα κινητά τηλέφωνα βρίσκονται ακριβώς στο κέντρο αυτής της επανάστασης. Οι χρήστες της κινητής τηλεφωνίας ξεπερνούν ήδη τα 3,3 δισεκατομμύρια σε ολόκληρο τον κόσμο ή περίπου έναν στους δύο κατοίκους του πλανήτη. Κι αν μας είναι απαραίτητα και πιο αναλυτικά στοιχεία για χώρες που μας ενδιαφέρουν στο συγκεκριμένο πλαίσιο, μιλάμε για 280 εκατομμύρια στην Αφρική, 130 εκατομμύρια στη Βραζιλία και 120 εκατομμύρια στην Ινδονησία, ενώ στην Ινδία τα ήδη 300 εκατομμύρια αυξάνονται κατά 8 με 10 εκατομμύρια τον μήνα.

Οπως είναι φυσικό, όταν η κουβέντα φτάνει στον αναπτυγμένο βιομηχανικά κόσμο τα νούμερα φέρνουν ζαλάδα: στην Ιταλία και την Ιαπωνία η χρήση κινητής τηλεφωνίας από τον πληθυσμό που θα μπορούσε να έχει πρόσβαση, ξεπερνά το 100%. Στην Αφρική το αντίστοιχο ποσοστό είναι 21%. Η διαφορά οπωσδήποτε είναι μεγάλη. Αν σκεφτεί όμως κανείς και τη διαφορά του δημογραφικού σκηνικού, οι εκτιμήσεις αμέσως αλλάζουν. Από τη στιγμή που «η υπερβολική φτώχεια είναι περίπου συνώνυμη με την υπερβολική απομόνωση», εξηγεί ο συγγραφέας του «Τέλους της φτώχειας», οικονομολόγος Τζέφρι Σακς, «η τεχνολογία είναι το πιο σημαντικό όπλο» για την αντιμετώπισή της.

Ενα θέμα συζήτησης που άνοιξε αναπόφευκτα και μεταξύ των παραδοσιακών πρωταγωνιστών των πρωτοβουλιών παροχής βοήθειας. Δεν είναι ας πούμε τυχαίο που η Παγκόσμια Τράπεζα διέθεσε 320 εκατομμύρια δολάρια στη Celtel, έναν από τους μεγαλύτερους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας στην υποσαχάρια Αφρική, για να επεκτείνει το δίκτυό της και να βελτιώσει τις υποδομές της. Οπως εξηγεί στην εφημερίδα «Repubblica» ο ιδρυτής της εταιρείας, Μαρκ Νταβιέσλο, «στην Αφρική οι πληροφορίες ακολουθούσαν παλιότερα τους δύσκολους δρόμους της προβληματικής επικοινωνίας. Σήμερα, αντίθετα, μπορεί κανείς να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο και να μπορεί ας πούμε ο καλλιεργητής να καταλάβει σε ποιον και σε ποια τιμή θα έχει όφελος να πουλήσει τα προϊόντα του». Πολύ απλά, ο παραγωγός εγγράφεται σε μια ηλεκτρονική διεύθυνση, εισάγοντας απλώς τον αριθμό του κινητού του τηλεφώνου, μέσω του οποίου λαμβάνει στη συνέχεια χρήσιμες πληροφορίες και ανακοινώσεις. Ουσιώδεις πληροφορίες, που φτάνουν με μηνύματα μέγιστου μεγέθους 160 χαρακτήρων.

«Το μοναδικό πρόβλημα», σημειώνει ο οικονομολόγος Εντουάρντ Κουτσοάτι στη «Φωνή της Αμερικής», «είναι ότι οι άνθρωποι στα χωριά είναι αναλφάβητοι και δεν είναι σε θέση να στείλουν ένα sms». Κάποια δίκτυα όμως προσπαθούν να ξεπεράσουν κι αυτό το εμπόδιο, χρηματοδοτώντας «περιπολίες» νέων ατόμων που γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση, ιδιαιτέρως στις απομακρυσμένες περιοχές. Μια άλλη χρήσιμη πρωτοβουλία είναι εκείνη εταιρειών που βοηθούν τον κόσμο στις χώρες του Τρίτου Κόσμου να αποκτήσει ένα κινητό τηλέφωνο από ανακύκλωση, του οποίου η ηλικία κυμαίνεται γύρω στη δεκαετία συνήθως, για να αναλάβουν από κει και πέρα δράση άλλες Πρωτοβουλίες (οργανώσεις, μη κυβερνητικές) και να προωθούν μηνύματα σε ομάδες πληθυσμού, χρήσιμα για την επιβίωσή τους. Για παράδειγμα, σε στρατόπεδα προσφύγων προωθούνται μηνύματα για την τήρηση των βασικών κανόνων υγιεινής και δίνονται συμβουλές για το πώς μπορούν να κάνουν εύκολα αποστείρωση σκευών και σωστή συντήρηση τροφίμων ώστε να αποφεύγονται οι επιδημίες. Στο Μπανγκλαντές αντιστοιχεί ένα κινητό τηλέφωνο ανά 4 χιλιάδες κατοίκους κι έτσι όταν η εταιρεία κινητής τηλεφωνίας Grameenphone εισήγαγε τη Γραμμή Υγείας, για απευθείας σύνδεση με γιατρούς και ιατρικό προσωπικό, τιμήθηκε το 2007 με το βραβείο «καλύτερης χρήσης κινητού για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη».

Αν στη δεκαετία του '90 είχε κάνει θραύση στην Ευρώπη διαφημιστικό σποτ για ένα πρωτόκολλο επικοινωνίας μέσω δικτύων υπολογιστών (sip), που έλεγε «ένα τηλεφώνημα μπορεί να σας σώσει τη ζωή», τώρα μπορεί να αρκεί μόνο ένα sms! *

Η πείνα «χτύπησε» την πόρτα σε 925 εκατ. ανθρώπους το 2007

Ο αριθμός των υποσιτιζόμενων αυξήθηκε κατά 75 εκατομμύρια στη διάρκεια του 2007, σε σχέση με το 2006.

Ο αριθμός των ανθρώπων που υποφέρουν από την πείνα στον κόσμο αυξήθηκε από 850 εκατομμύρια σε 925 εκατομμύρια το 2007, εξαιτίας της ανόδου των τιμών των τροφίμων, ανακοίνωσε σήμερα, Τετάρτη, στη Ρώμη ο Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού του ΟΗΕ για τη Διατροφή και τη Γεωργία (FAO), Ζακ Ντιούφ.

«Ο αριθμός των υποσιτιζόμενων πριν από την άνοδο των τιμών του 2007-2008 ήταν 850 εκατομμύρια. Ο αριθμός αυξήθηκε -στη διάρκεια μόνο του 2007 -κατά 75 εκατομμύρια, φτάνοντας τα 925 εκατομμύρια», δήλωσε ο Ντιούφ μιλώντας στις Επιτροπές Εξωτερικών και Γεωργίας του ιταλικού κοινοβουλίου, σύμφωνα με το πρακτορείο ANSA.

Ο δείκτης του FAO για τις τιμές των τροφίμων εμφάνισε μια άνοδο κατά 12% το 2006 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, κατά 24% το 2007 και κατά 50% στη διάρκεια των επτά πρώτων μηνών της τρέχουσας χρονιάς, δήλωσε επίσης ο Ντιούφ, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

«Πρέπει να επενδύσουμε 30 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο για να διπλασιάσουμε την παραγωγή τροφίμων και να εξαλείψουμε την πείνα», πρόσθεσε ο Ντιούφ, χαρακτηρίζοντας τον αριθμό αυτό αρκετά μικρό σε σύγκριση με τα ποσά που δαπανούν οι χώρες μέλη του ΟΟΣΑ για να υποστηρίξουν τη δική τους γεωργία (376 δισεκατομμύρια δολάρια) ή σε σύγκριση με τις δαπάνες για τους εξοπλισμούς (1.204 δισεκατομμύρια το 2006).

ΑΥΞΗΘΗΚΑΝ ΟΙ ΦΤΩΧΟΙ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι μεγαλύτερος από τις εκτιμήσεις, ενώ προσάρμοσε το κατώτατο ημερομίσθιο παγκόσμιας φτώχειας στο 1,25 δολάρια την ημέρα, από ένα δολάριο που ίσχυε μέχρι σήμερα. Ο διεθνής οργανισμός ανέφερε ότι 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με λιγότερο από 1,25 δολάρια την ημέρα το 2005. Ωστόσο, ακόμη και με τους νέους υπολογισμούς, ο αριθμός των φτωχών δεν θα ξεπεράσει τα 1,9 δισεκατομμύρια του 1981, γεγονός που υποδεικνύει πρόοδο στην αντιμετώπιση της φτώχειας.

Οι νέοι υπολογισμοί στηρίζονται σε στοιχεία τιμών σε παγκόσμια κλίμακα, ενώ η αναθεώρηση του ορίου φτώχειας δείχνει ότι το κόστος ζωής στον αναπτυσσόμενο κόσμο είναι υψηλότερο από τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις. Τα στοιχεία προέρχονται από δημοσκόπηση σε 675 νοικοκυριά σε 116 χώρες. «Οι νέοι υπολογισμοί συνιστούν σημαντική πρόοδο στα μέτρα αντιμετώπισης της φτώχιας επειδή στηρίζονται σε πολύ καλύτερα στοιχεία τιμών που εξασφαλίζουν ότι τα όρια φτώχειας είναι συγκρίσιμα σε όλες τις χώρες» δήλωσε ο Μάρτιν Ραβάλιο, διευθυντής του τμήματος Ερευνών Ανάπτυξης της Παγκόσμιας Τράπεζας. «Τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων έχουν και αυτά βελτιωθεί σε ότι αφορά την πρόσβαση σε δεδομένα και την ταχύτητα επεξεργασίας τους».

Παρά το ότι ο αναπτυσσόμενος κόσμος έχει πολύ περισσότερους φτωχούς κατοίκους από τις εκτιμήσεις, ο Τζάστιν Λιν, επικεφαλής οικονομολόγος του διεθνούς Οργανισμού θεωρεί ότι ο κόσμος θα καταφέρει να πετύχει τους στόχους μείωσης της φτώχειας στο μισό μέχρι το 2015, σύμφωνα με τους στόχους της χιλιετίας που έχει θέσει ο ΟΗΕ. Ταυτόχρονα όμως, τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι δεν υπάρχουν περιθώρια καθυστερήσεων και ότι ο ανεπτυγμένος κόσμος θα πρέπει να διατηρήσει τις υποσχέσεις παροχής βοήθειας προς τον αναπτυσσόμενο.

Τα νέα στοιχεία δημοσιεύονται λίγο πριν από την έκθεση προόδου των στόχων χιλιετίας του ΟΗΕ που θα δημοσιευτούν τον ερχόμενο μήνα σε συνάντηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του οργανισμού.

Ενώ οι περισσότερες χώρες του αναπτυσσόμενες κόσμου έχουν καταφέρει να μειώσουν τα επίπεδα φτώχειας, η κατάσταση της χώρες της υπό-Σαχάριας Αφρικής, της φτωχότερης περιοχής του κόσμου, δεν έχει αλλάξει τα τελευταία 25 χρόνια, σύμφωνα με τον νέο τρόπο υπολογισμού του κατώτατου ορίου φτώχειας. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 380 εκατομμύρια άνθρωποι ζούν κάτω από το όριο της φτώχειας στην περιοχή αυτή, σε σύγκριση με τα 200 εκατομμύρια του 1981.

Σε πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη, η φτώχεια έχει μειωθεί σημαντικά. Στην ανατολική Ασία, που περιλαμβάνει και την Κίνα, το ποσοστό των φτωχών μειώθηκε στο 18% το 2005 από 80% το 1981, όταν η περιοχή αυτή ήταν η φτωχότερη του κόσμου. Στην Κίνα, ο αριθμός των κατοίκων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας μειώθηκε στα 207 εκατομμύρια το 2005 από 835 εκατομμύρια το 1981.

Αντίστοιχα, στη νότια Ασία, το ποσοστό φτώχειας μειώθηκε στο 40% από 60%, την περίοδο 1981-2005, αν και αυτό δεν ήταν αρκετό για να μειωθεί ο συνολικός αριθμός των φτωχών σε αυτή την περιοχή, που υπολογίζονται σε 600 εκατομμύρια το 2005.

Στην Ινδία, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με λιγότερο από 1,25 δολάρια την ημέρα αυξήθηκε σε 455 εκατομμύρια το 2005 από 420 εκατομμύρια το 1981, αν και το ποσοστό στο σύνολο του πληθυσμού μειώθηκε από 60% σε 42%.

Η Παγκόσμια Τράπεζα σημείωσε ότι σε πολλές άλλες περιοχές η κατάσταση είναι σημαντικά καλύτερη, όπως στη Λατινική Αμερική και την Ανατολική Ευρώπη και πρότεινε την προσαρμογή του κατώτατου ορίου φτώχειας στα 2 δολάρια την ημέρα, για αυτές μόνο τις περιοχές.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες Reuters

ΟΙ ΚΑΛΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΔΕΝ ΣΩΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ

Πλανήτης ΓΗ. Επιμέλεια: ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΝΕΛΛΟΣ

«Ο κόσμος μετά τη Γεωργία» είναι ο τίτλος του «Newsweek», το οποίο εξηγεί «πώς η Ρωσία άλλαξε τους κανόνες της γεωπολιτικής, της αγοράς πετρελαίου, ακόμη και του πολέμου στον κυβερνοχώρο». Το «Time» έχει τίτλο «Η στιγμή του Ομπάμα». Το περιοδικό παρουσιάζει τα πέντε πρόσωπα του υποψήφιου προέδρου. Με τον Ομπάμα ασχολείται και ο «Economist». Ο τίτλος είναι «Ο σκληρός δρόμος μπροστά». Το περιοδικό γράφει ότι ο Ομπάμα «έχει πολλά ακόμη να κάνει». Το «Point» έχει τίτλο «Η μοναρχία». Παρ' όλο που έχει πεθάνει εδώ και έναν αιώνα, έχει αφήσει ίχνη στη Γαλλία τα οποία καταπλήσσουν τους ξένους παρατηρητές της.

Είναι να απορεί κανείς. Οι φωτογραφίες του «Time» από την Αιθιοπία δείχνουν μια πράσινη χώρα, στην οποία οι κάτοικοι ανοίγουν λάκκους σε εύφορο χώμα για να θάψουν τα παιδιά τους που πεθαίνουν από υποσιτισμό. Το πρώτο μισό του καλοκαιριού, σε διάστημα έξι εβδομάδων ώς τα μέσα Ιουλίου, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ) φρόντισαν 11.800 παιδιά με σοβαρό υποσιτισμό. Στο νοσοκομείο στην πόλη Κουινέρα (όλο με σκηνές) πέθαναν 50 από τα 1.000 παιδιά που νοσηλεύτηκαν. «Είναι περίεργο. Είναι τόσο πράσινο το μέρος, αλλά έχεις τόσους ανθρώπους να πεθαίνουν από την πείνα», λέει ο Βέλγος Ζαν Ντε Καμπρί, βετεράνος των ΓΧΣ. Αυτό λοιπόν το πράσινο, γράφει το «Time», οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα. Οφείλεται στις βροχές που έπεσαν τον Ιούνιο. Ηταν όμως πολύ αργά για την πρώτη από τις δύο σοδειές του χρόνου που έχει η Αιθιοπία. Από τον Ιανουάριο ώς τον Μάιο η γη τσουρουφλιζόταν από τον ήλιο. Και μία αποτυχημένη σοδειά αρκεί για να μετατρέψει την Αιθοπία, χώρα 66 εκατομμυρίων αγροτών, σε χώρα ανθρωπιστικής καταστροφής.

Η πείνα σαρώνει την Ανατολική Αφρική φέτος εξαιτίας των λίγων βροχών και της αύξησης της τιμής των τροφίμων. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι 14 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται επειγόντως βοήθεια σε τρόφιμα. Μεταξύ αυτών είναι 2,6 εκατομμύρια στη Σομαλία και πάνω από ένα εκατομμύριο στην Κένυα. Στην Αιθιοπία 4,6 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν και 75.000 παιδιά πάσχουν από σοβαρό υποσιτισμό. Πριν από περίπου 25 χρόνια το κίνημα Live Aid, που κινούσαν σταρ της ροκ, έφερε εκατομμύρια τόνους βοήθειας στην Αιθιοπία. Η ειρωνεία είναι ότι αυτή ακριβώς η γενναιοδωρία μπορεί να κατάστρεψε τελικώς τη χώρα.

Η παρατεταμένη χορήγηση βοήθειας σε τρόφιμα προς μια χώρα δημιουργεί εξάρτηση από τις δωρεές και απομακρύνει τους ανθρώπους από την προσπάθεια να βελτιώσουν τις γεωργικές καλλιέργειες, με στόχο την αύξηση της ντόπιας παραγωγής. Δεν αρκεί να δίνεις σε έναν πεινασμένο ένα ψάρι για να φάει, αν δεν του διδάσκεις και την τεχνική για να το ψαρέψει ο ίδιος. Οι ΗΠΑ φέτος θα δώσουν βοήθεια στην Αιθιοπία ύψους άνω των 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Μόνο τα 7 εκατομμύρια θα είναι για γεωργική ανάπτυξη. Τα 460 θα δοθούν σε τρόφιμα και άλλα 350 σε φάρμακα για το AIDS.

Οι δυτικές κυβερνήσεις είναι απρόθυμες να καταργήσουν προγράμματα που δημιουργούν αγορές για τα γεωργικά τους πλεονάσματα. Οι χώρες, όμως, που δέχονται τη βοήθεια τείνουν να εθίζονται. Οι Αιθίοπες γεωργοί δεν μπορούν να ανταγωνιστούν την ελεύθερη αγορά και έπαψαν να προσπαθούν. Με τον καιρό χάθηκαν οι γεωργικές δεξιότητες. Μια χώρα που δεν χρειάζεται να τρέφει τα παιδιά της γίνεται χώρα που δεν μπορεί να θρέψει τα παιδιά της. Πολύ συχνά, οι πόροι πηγαίνουν σε άλλους σκοπούς. Η Αιθιοπία έχει από τους μεγαλύτερους στρατούς στην Αφρική.

Ο κόσμος καταλαβαίνει τι γίνεται λάθος. Το κατάλαβε και η Αιθιοπία. Το 2005, στο πλαίσιο δαπανηρότατου προγράμματος βοήθειας, ύψους 1,4 δισεκατομμυρίου δολαρίων, κατέγραψε 7,5 εκατομμύρια ανθρώπους που δεν μπορούσαν να ζήσουν χωρίς δωρεάν τρόφιμα. Τους έδωσε δουλειά σε αγροτικά προγράμματα (δρόμοι και αρδευτικά έργα). Το πράγμα λειτουργούσε, αν και κάπως αργά. Μέχρι και φέτος μερικές μόνο χιλιάδες είχαν εγκαταλείψει το πρόγραμμα και ζούσαν μόνοι τους. Αλλά φέτος ήρθε το διπλό πλήγμα. Η ανομβρία και η αύξηση των τιμών στα τρόφιμα. Από τα 7,3 εκατομμύρια, τα 5,4 χρειάστηκαν ξαφνικά πρόσθετη βοήθεια. Συμπέρασμα: Ακόμα και οι καλύτερες προσπάθειες για την καταπολέμηση της πείνας κοστίζουν, αργούν να αποδώσουν και παραμένουν αβέβαιες ως προς την επιτυχία. Η Αιθιοπία προφανώς θα ξαναχρειαστεί βοήθεια. *

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 28/08/2008

ΕΠΕΙΓΟΝ: Η ΑΦΡΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙ ΧΩΡΙΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Πλανήτης ΓΗ

Επιμέλεια: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΑΒΑΡΑ javara@enet.gr. Ελευθεροτυπία, 21/5/2008

Λένε ότι «η αλήθεια της Αφρικής» είναι τόσο πολύπλοκη ώστε δεν μπορείς να την καταλάβεις γιατί κανείς δεν μπορεί να την εκφράσει. Μια ολόκληρη ήπειρος μαζεύει τις αντοχές της, νοσεί και την ίδια ώρα βλέπει τα παιδιά της, που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν, να την εγκαταλείπουν με την πρώτη ευκαιρία, με εισιτήρια χωρίς επιστροφή. Ξέρει τι φταίει. Ξέρει τι πηγαίνει στραβά. Κι όμως ακόμη και το να γνωρίζεις την αλήθεια δεν είναι πάντα αρκετό!

Η Αφρική που υποφέρει, χωρίς ελπίδα να ακουμπήσει ήρεμα στα χέρια κάποιου έμπειρου, ντόπιου -κατά προτίμηση- γιατρού. Δεν έχει άδικο όποιος δεν πολυκαταλαβαίνει αυτή τη «λογική»...

Ακούγεται παράλογο έως εξωφρενικό, αλλά κρύβει μια σκληρή αλήθεια: σε μια χώρα πέντε εκατομμυρίων κατοίκων, με το μεγαλύτερο ποσοστό παιδικής θνησιμότητας, στον κόσμο υπάρχουν μόλις 8 παιδίατροι. Οπως χαρακτηριστικά γράφει άρθρο της εφημερίδας «Repubblica», όταν ο Σόκου Κάμπια διορίστηκε υπουργός Υγείας, δεν μπορούσε να πιστέψει την κατάσταση που επικρατούσε. Κι αν η Σιέρα Λεόνε δεν βρισκόταν σε πραγματικά δραματική κατάσταση, η εικόνα αυτή θα έμοιαζε στημένη κωμωδία. Τα στοιχεία είναι αφοπλιστικά: 78 γιατροί παθολόγοι, 5 μαίες, 8 χειρουργοί και μία ψυχίατρος συνιστούσαν το σύνολο του ιατρικού δυναμικού που διέθετε η χώρα.

Ψηλός και κομψός, με λευκά μαλλιά, ειδικευμένος στη νεφρολογία κι ο ίδιος, «ξέφυγε» από τη σκληρή πραγματικότητα της χώρας του όταν ήταν νέος. Σπούδασε στη Βρετανία κι ύστερα δούλεψε για δεκαπέντε χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επέστρεψε πριν από δύο χρόνια για να δώσει ένα χέρι βοηθείας στη χώρα του. Είναι όμως ένας από τους λίγους Αφρικανούς επιστήμονες που πήραν με αποφασιστικότητα τον δρόμο της επιστροφής...

ΠΕΙΝΑΜΕ ΓΙΑΤΙ ΑΥΞΑΝΟΜΑΣΤΕ

Η επισιτιστική κρίση επαναφέρει τις ανησυχίες για την αύξηση του πληθυσμού

Καταμεσής του πανικού για τη ραγδαία αύξηση της τιμής του ρυζιού και των ανησυχιών για το κατά πόσο οι Φιλιππίνες, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ρυζιού, μπορούν να εξασφαλίσουν τις αναγκαίες ποσότητες, τα αποτελέσματα της απογραφής δείχνουν ως υπαίτιο έναν αιώνιο ένοχο: τον υπερπληθυσμό. Ο πληθυσμός της χώρας ανέρχεται στα 89 εκατομμύρια, βάσει της απογραφής του περασμένου Αυγούστου, από 77 εκατομμύρια το 2000. Αυτό σημαίνει ετήσια πληθυσμιακή αύξηση 2%. Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν μάλιστα ότι το μέγεθος είναι ακόμα μεγαλύτερο καθώς δεν έγινε σωστή απογραφή στο φτωχό πληθυσμό.

Κάθε ώρα που περνάει, η χώρα έχει να θρέψει 200 επιπλέον στόματα, ενώ ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός εξ αυτών γεννιούνται στην φτώχεια. Άλλα κυβερνητικά στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα έχει αυξηθεί κατά 16% από το 2003, στους 28 εκατομμύρια.

Περισσότεροι άνθρωποι σημαίνει περισσότερα σπίτια, που με τη σειρά του σημαίνει λιγότερη καλλιεργήσιμη γη. Η κυβέρνηση αυτό το μήνα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση οικοδόμησης σε γεωργικές εκτάσεις, καθώς εντείνει την προσπάθεια της για την επίτευξη της αυτάρκειας στον τομέα του ρυζιού.

Για χρόνια οι φτωχοί κάτοικοι της χώρας βασίζονται σε εξωτερική βοήθεια για να ικανοποιήσουν τις επισιτιστικές ανάγκες τους. Στη χώρα επίσης εφαρμόζονται και ορισμένα προγράμματα για τη διάδοση της χρήσης της αντισύλληψης. Ωστόσο τα προγράμματα αυτά δεν φαίνεται να έχουν αποτέλεσμα λόγω της αύξησης του πληθυσμού. Κάθε χρόνο γίνονται περίπου 500.000 εκτρώσεις.

Η συζήτηση για το αν η αύξηση του πληθυσμού είναι η πρωταρχική αιτία της φτώχειας και της υπανάπτυξης που μαίνεται στις Φιλιππίνες για χρόνια. Η χώρα έχει αρκετή γη και άλλους φυσικούς πόρους για να στηρίξει τις τροφικές ανάγκες του πληθυσμού. Αλλά η ταχεία αύξηση του πληθυσμού κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα. Στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών δείχνουν ότι η ευρύτερη διάθεση της αντισύλληψης περιορίζει την αύξηση του πληθυσμού. Το Τιμόρ, άλλη μια φτωχή καθολική ασιατική χώρα αποτελεί μια ακραία περίπτωση: σχεδόν καμία χρήση αντισυλληπτικών με μια έκρηξη των γεννήσεων. [The Economist, Η Καθημερινή, 8/5/2008]

ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ: «Η φτώχεια είναι διαρκές έγκλημα κατά της ανθρωπότητας»

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΡΟΛΟ ΠΑΠΟΥΛΙΑ

«Η πείνα και ο υποσιτισμός, η μακροχρόνια φτώχεια και η εξαθλίωση εκατομμυρίων ανθρώπων αποτελούν προσβολή για την ανθρωπότητα», τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ευαισθησίας έκανε χθες ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κ. Κάρολος Παπούλιας, μιλώντας για τη φτώχεια, τον κόσμο των θυμάτων των ελαστικών εργασιακών σχέσεων, των μεταναστών, των άνεργων νέων και των χαμηλοσυνταξιούχων που, όπως είπε, «βρίσκεται δίπλα μας». Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Παπούλιας παρεμβαίνει υπέρ των κοινωνικά περιθωριοποιημένων. Πριν από λίγο καιρό, μιλώντας από το βήμα της 34ης Γενικής Διάσκεψης της UΝΕSCΟ στο Παρίσι, είχε στείλει μήνυμα «ενάντια στην παγκοσμιοποίηση της ανθρώπινης δυστυχίας». Χθες, μιλώντας στην τελετή για την έναρξη των εργασιών του 6ου φόρουμ της Παγκόσμιας Συμμαχίας των Πόλεων κατά της Φτώχειας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στη φτώχεια και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα μεσαία και τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα σε όλο τον κόσμο.

«Πίσω από τις βιτρίνες των μεγάλων εμπορικών δρόμων, στις οποίες αντικατοπτρίζεται ο πλούτος, υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Είναι ο κόσμος των αποκλεισμένων και των κοινωνικά περιθωριοποιημένων, των θυμάτων των ελαστικών εργασιακών σχέσεων, των μεταναστών της αδήλωτης εργασίας και των νέων της ανεργίας, των χαμηλοσυνταξιούχων, των ανασφάλιστων», είπε ο κ. Παπούλιας, ενώ αναφερόμενος στο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, στις κοινωνικές ανισότητες, τον υποσιτισμό, την εξάπλωση του ΑΙDS, τόνισε ότι η πραγματικότητα «είναι πολύ χειρότερη από εκείνη που δείχνουν τα επίσημα στοιχεία».

Όπως επισήμανε, ένα μεγάλο κομμάτι της ανθρωπότητας ζει κάτω από συνθήκες απόλυτης φτώχειας και καθημερινής στέρησης, χωρίς πρόσβαση στην εκπαίδευση ή ακόμα και στο πόσιμο νερό. «Η πείνα και ο υποσιτισμός, η μακροχρόνια φτώχεια και η εξαθλίωση εκατομμυρίων ανθρώπων αποτελούν προσβολή για την ανθρωπότητα και κατάφωρη παραβίαση βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων», υπογράμμισε ο πρόεδρος, ενώ χαρακτήρισε τη φτώχεια «διαρκές έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Κλείνοντας την ομιλία του, υποστήριξε πως έχει έρθει η ώρα για την ανάληψη δράσης και πως πρέπει όλοι να αναγνωρίσουν ότι «η φτώχεια είναι δομικό στοιχείο της πραγματικότητάς μας, μέρος της οποίας είμαστε κι εμείς». [ ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Αριστοτελία Πελώνη, Τα Νέα, 27/3/2008]

ΠΟΤΕ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΑΣΠΡΗ ΜΕΡΑ;

Η μόνη λύση είναι να ρίξει χιόνι για να δούμε άσπρες μέρες, αλλιώς έτσι όπως πάνε τα πράγματα με αυτούς που έχουν αναλάβει ("με τη λαϊκή εντολή") τη διακυβέρνηση της χώρας, μας βλέπω όλους να ψάχνουμε στους σκουπιδοτενεκέδες για λεμονόκουπες (που λέει ο λόγος... όπως στην Κατοχή με τους Γερμανούς όταν η πείνα θέριζε στην πραγματικότητα). Αυτή η παράταξη που αλωνίζει τον τόπο κι έχει ξεχαρβαλώσει τα πάντα δεν έχει καθόλου τσίπα. Αλήθεια, μπορείτε να χωνέψετε το γεγονός ότι ο υπουργός Χωροταξίας και Περιβάλλοντος Γιώργος Σουφλιάς έχτισε όχι απλώς ένα σπιτάκι για να στεγάσει την οικογένεια και τα όνειρά του, αλλά μια βίλα δίπλα στη θάλασσα δίχως άδεια!!! Και μετά περιμένουμε από το κράτος και τους αυθέντες να δώσουν το παράδειγμα και να σκεφτούν το λαό. Πάντως φάγανε μια χυλόπιττα με το ασφαλιστικό και μου φαίνεται κάπως δύσκολο να συνεχίσουν τη διάλυση του κράτους. Όμως μας έχουν κοψομεσιάσει. Ακρίβεια, ακρίβεια, ακρίβεια. Όλα τα είδη (τα πάντα) ανεβαίνουν, αλλά οι μισθοί, τα μεροκάματα, οι συντάξεις παραμένουν σε στασιμότητα. Η ΔΕΗ θα μας αλλάξει τα φώτα. Να τους τα αλλάξουμε κι εμείς. Να βρούμε τρόπους...

854 εκατομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούν!

Ευκαιρία για μια θλιβερή διαπίστωση αποτέλεσε η χθεσινή Παγκόσμια Ημέρα Επισιτισμού: σε έναν κόσμο που διαθέτει τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες, πάνω από 850 εκατ. άνθρωποι λιμοκτονούν.

«Ο πλανήτης μας παράγει αρκετή τροφή, και σε ποσότητα και σε ποιότητα, για να θρέψει ολόκληρο τον πληθυσμό του, όμως απόψε 854 εκατ. άνθρωποι θα πέσουν για ύπνο με άδειο στομάχι», είπε χαρακτηριστικά ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Γεωργίας και Τροφίμων του ΟΗΕ (FAO) Ζακ Ντιούφ, σε εκδήλωση στην έδρα του οργανισμού, στη Ρώμη. Υπενθυμίζοντας ότι το δικαίωμα στη σίτιση αναγνωρίστηκε επισήμως στην Παγκόσμια Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (1948), ο κ. Ντιούφ επεσήμανε ότι η αναγνώριση αυτή συνεπάγεται έναν επαναπροσανατολισμό της ιδέας της φιλανθρωπίας προς την έννοια τού δικαίου:

«Το να εγγυόμαστε σε κάθε ανθρώπινο ον μια επαρκή σίτιση, δεν αποτελεί μόνον ηθική επιταγή κι επένδυση που μπορεί να μεταφραστεί σε τεράστια οικονομικά κέρδη· αποτελεί κατοχύρωση ενός θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος. Και ο κόσμος έχει τα μέσα για να το πετύχει». Αν και η πείνα πλήττει κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικοί του FAO επισημαίνουν ότι οι αυξανόμενες τιμές των διατροφικών προϊόντων προβληματίζουν για πρώτη φορά και τους κατοίκους των λεγόμενων «πλούσιων χωρών».

Σε μήνυμά του με αφορμή τη χθεσινή ημέρα, ο Πάπας Βενέδικτος XVI τονίζει ότι τα πρώτα θύματα της τραγωδίας της πείνας είναι τα παιδιά, καλώντας όλα τα κράτη να καλλιεργήσουν μια συνείδηση αλληλεγγύης και να μην ξεχνούν ότι το δικαίωμα στη σίτιση είναι ένα οικουμενικό δικαίωμα, χωρίς διακρίσεις.

ΛΗ.Π. (Πηγές: Γαλλικό-ΑΠΕ-«Le Monde»)

ΖΩΗ ΜΕ 850 ευρώ *ΤΟ ΜΗΝΑ

Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη το 40% των φτωχοελλήνων

Της ΜΑΙΡΗΣ ΠΙΝΗ

Το 21% των κατοίκων της Ελλάδας βρίσκεται επισήμως κάτω από το όριο της φτώχειας και αμείβεται με 850 ευρώ μηνιαίως.

Οι γυναίκες (20,9%), οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών (27,9%) και οι νέοι 16-24 ετών (22,7%) είναι οι τρεις κατηγορίες πολιτών στην Ελλάδα που μαστίζονται περισσότερο από τη φτώχεια.

Το 40% των φτωχών κατοικούν σε Αθήνα και σε Θεσσαλονίκη. Τα «γκέτο» των φτωχών των μεγάλων πόλεων αποτελούνται από ανέργους, γυναίκες, ηλικιωμένους και νέους.

Τα μεγέθη αναφέρθηκαν σήμερα από πανεπιστημιακούς όπως είναι: οι κυρίες Λούκα Κατσέλη, βουλευτής επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, και Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, πρόεδρος του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ), καθώς και ο Λίνος-Αλέξανδρος Σισιλιάνος, επιστημονικός διευθυντής ΙΜΔΑ, στο πλαίσιο Συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν στο Ιδρυμα Μαραγκοπούλου, με αφορμή τη 17η Οκτωβρίου, που είναι αφιερωμένη στον Παγκόσμιο Αγώνα κατά της Φτώχειας.

Οι ομιλητές ανέφεραν ότι στην Ε.Ε. των 25 η φτώχεια αντιστοιχεί στο 16%, έχουσα αυξητικές τάσεις.

Για την Ελλάδα προσέθεσαν ότι το 50% του πληθυσμού βιώνει υψηλό βαθμό δυσκολίας στην ικανοποίηση των βασικών του αναγκών και αναγκάζεται να καταφύγει στο δανεισμό από τις τράπεζες μέσω καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών, για να αντιμετωπίσει πάγια έξοδα. Αντλώντας στοιχεία από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, ανέφεραν ότι σήμερα μόνο το 20% του πληθυσμού μπορεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, αφού το 80% όσων εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα αμείβεται με λιγότερα από 1.000 ευρώ μηνιαίως.

Η κ. Μαραγκοπούλου είπε για τις νέες μορφές εργασίας, άτυπες ή ελαστικότερες, ότι δημιουργούν αυξημένες ανισότητες μεταξύ των εργαζομένων και ως προς την αμοιβή και ως προς την κοινωνική ασφάλιση. Εφαρμόζονται κυρίως στις γυναίκες εργαζόμενες, αυξάνοντας την ανισότητα. «Η πρόωρη συνταξιοδότηση των γυναικών είναι ένδειξη ανισότητας σε βάρος τους και όχι εύνοιας», ανέφερε. Χαρακτήρισε «αστείο» τον ισχυρισμό των βαρών της περιποίησης των παιδιών τους στα 60 χρόνια τους! Πρόκειται για τη φροντίδα και περιποίηση των γέρων και των εγγονιών. «Αυτές οι υποχρεώσεις, πρέπει να αποτελούν καθήκοντα της Πολιτείας» είπε.

Ο κ. Σισιλιάνος επισήμανε ότι το πρόβλημα της φτώχεια επιτείνεται τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εθνικό επίπεδο. Το χάσμα του «πλούσιου Βορρά» και του «φτωχού Νότου» πλήττει και την ανεπτυγμένη Ελλάδα. Επικαλούμενος έρευνα του Πανεπιστημίου του Καναδά ανέφερε ότι το πλουσιότερο 10% παγκοσμίως κατέχει το 85% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ αντίθετα το φτωχότερο 50% έχει στην κατοχή του σχεδόν το 1% του παγκόσμιου πλούτου.

Τέλος, οι ομιλητές ζήτησαν από την κυβέρνηση δίκαιη κατανομή του εθνικού εισοδήματος. Περιφρούρηση και ανάπτυξη των δημόσιων συλλογικών αγαθών (υγεία, παιδεία, κοινωνική ασφάλιση). Ενεργές πολιτικές απασχόλησης, ιδιαίτερα για τους νέους, τις γυναίκες και τους συνταξιούχους. Αναδιάρθρωση της παραγωγής. Πρόσβαση στη διά βίου εκπαίδευση και ενεργή συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην καταπολέμηση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/10/2007