Κι αν τύχει μια λάμψη και σε στραβώσει; Τι θα κάνεις; Θα κλείσεις τα μάτια, και θα περιμένεις να νιώσεις κάποια αλλαγή. Όταν τ' ανοίξεις, βέβαια, θα καταλάβεις αμέσως αν κάτι άλλαξε γύρω σου. Θα δεις νερά να τρέχουν από παντού, λουλούδια ανθισμένα σε απέραντους κήπους, δέντα με βαριά σκιά, τριαντάφυλλα (αχ, αυτά τα τριαντάφυλλα, πόσο τ' αγαπώ), αλλά και πράσινο να βλέπω δεν με νοιάζει. Ηρεμώ.
Μερικές φορές όμως όταν είσαι στο σκοτάδι, αρκεί ένα φωτάκι για να αναθαρρήσεις και ν' αρχίσεις να "βλέπεις" πρόσωπα και πράγματα, να σχεδιάζεις εικόνες, πρόσωπα, κι ό,τι άλλο θα ήθελες για να γεμίσει η ψυχή σου. Ο κινηματογράφος σου δίνει αυτή την ψευδαίσθηση καμιά φορά, μεταφέροντάς σε εκεί που δεν πρόκειται ποτέ να πας, να γίνεις εκείνο που είναι αδύνατο να γίνεις, να σε πάει σ' άλλους τόπους, σε άλλες εποχές, να ξεχάσεις, σα να μην υπήρξαν ποτέ, όλα αυτά τα διαόλια που μας έχουν αλλάξει τη ζωή, μας έχουν καταστρέψει τα όνειρα, μας έχουν κόψει τις ανάσες...
Καμιά προκοπή. Παντού στάχτη. Παντού φόνοι. Κάθε μέρα φέρνει μιαν άλλη μέρα και εξαντλείται βαθμηδόν η παρακαταθήκη των στιλβωτηρίων. Λίγοι γενναίοι ακόλουθοι ξεπετσώνουν τα μπράτσα τους και φορούν μεγάλες ομπρέλλες μπρος σε καθρέφτες γαλακτερούς. Οι νέες που έμειναν ριζωμένες επάνω στα ίχνη τους γονιμοποιούν τις σκιές τους. Δυό νεράιδες ασθμαίνουν. Ένας κόλουρος επιμένει. Οι τρίχες της κεφαλής του απεδείχθησαν τετελεσμένα γεγονότα.
[Ανδρέας Εμπειρίκος, Υψικάμινος, 1935] Οι φωτογραφίες είναι από το ΕΘΝΟΣ
Οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι οι θερμοκρασίες μπορεί να μη σπάσουν τα προηγούμενα ρεκόρ, είναι όμως κατά πολύ υψηλότερες από τις κανονικές για την εποχή. Αν και οι υψηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται συνήθως το τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου, και κατά τη διάρκεια του τελευταίου δεκαπενθημέρου του Ιουνίου είναι δυνατόν να παρατηρηθούν υψηλές θερμοκρασίες... Με φαινόμενα, όμως, όπως της φωτογραφίας, οι θερμοκρασίες θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα! Μην ανησυχείτε - θα περάσουν κι αυτές...
Something in the way he moves Attracts me like no other lover...
Ένα μυθιστόρημα θα πρέπει να γράψω με αφορμή αυτό το τραγούδι της Shirley Bassey! Το είχα μαγνητοφωνήσει σε μια κασέτα και το άκουγα άπειρες φορές. Ήταν καλοκαίρι και ήμουν φοιτητής. Δεν μπορούσα να το καταλάβω καλά. Ωστόσο, η βαθιά, αισθαντική φωνή της Μπάσεϊ με κυρίευε. Είχα περάσει μια τραυματική [ερωτική] εμπειρία και προσπαθούσα να "πατήσω" καλά στη γη και να συνεχίσω. Μέσα στο τραγούδι επιχειρούσα να χωρέσω πρόσωπα και τόπους, να βάλω σε μια σειρά τα συναισθήματά μου και να προχωρήσω. Το τραγούδι μού άνοιγε δρόμους, έβλεπα καινούργια πράγματα, κι ένιωθα σα να ξαναστεκόμουν στην αφετηρία, δυνατός, με ελπίδες για κάτι άλλο που δεν μπορούσα να προσδιορίσω...
Something in the way he moves Attracts me like no other lover Something in the way he moves me I don't want to leave him now You know I believe in how Somewhere in his smile he knows That I don't need no other lover Something in his style that shows me Don't want to leave him now You know I believe in how You're asking me will our love grow I don't know, I don't know You stick around now it may show I don't know, I don't know Something in the way he moves And all I have to do is think of him Something in the things he shows me I don't want to leave him now You know I believe in how You're asking me will our love grow I don't know, I don't know You stick around now it may show I don't know, I don't know Something in the way he moves Something in the way he knows Something in the way he smiles Something in the way he moves Something in the way he smiles Something
Αφού σου αρέσουν τα λουλούδια... Γι' αυτό φρόντισα να σου φέρω κήπους! Όταν με σκέφτεσαι, θ' ανοίγεις και θα ευφραίνεσαι...
Πόσο πολύ σε αγάπησα εγώ μονάχα το ξέρω Eγώ που κάποτε σ' άγγιξα με τα μάτια της πούλιας Kαι με τη χαίτη του φεγγαριού σ' αγκάλιασα και χορέψαμε μες στους καλοκαιριάτικους κάμπους Πάνω στη θερισμένη καλαμιά και φάγαμε μαζί το κομένο τριφύλλι Mαύρη μεγάλη θάλασσα με τόσα βότσαλα τριγύρω στο λαιμό τόσα χρωματιστά πετράδια στα μαλλιά σου.
Θα έλεγα ότι τότε που πήγαινα για να σκοτώσω τον καιρό μου στο σπίτι του Νάσου [στο Παρίσι], ο λόγος ήταν τόσο απλός που και σήμερα όταν το ανακαλώ στη μνήμη μου, αναρωτιέμαι τι ήταν ακριβώς εκείνο που με τραβούσε! Εννοώ ότι ο φίλος μου ο Νάσος που κατοικούσε σ' ένα άνετο διαμέρισμα στις άκρες του Καρτιέ Λατέν, είχε πολλούς δίσκους κι ανάμεσά τους ξεχώριζε ένας δίσκος με τραγούδια του Ντίλαν [το Desire]. Εκείνον τον δίσκο τον είχα ακούσει άπειρες φορές μόνο και μόνο για ένα τραγούδι, το Hurricane, τον "Τυφώνα"! Πολύ αργότερα είδα την κινηματογραφική ταινία (1999) η οποία ιστορούσε τις περιπέτειες του νέγρου πρωτοπυγμάχου [Rubin "Hurricane" Carter] που του είχαν φορτώσει -άδικα- κάποιες δολοφονίες. Τον ομώνυμο ρόλο είχε ερμηνεύσει ο Denzel Washington.
"Hurricane"
Pistols shots ring out in the barroom night Enter Patty Valentine from the upper hall She sees the bartender in a pool of blood Cries out "My God they killed them all" Here comes the story of the Hurricane The man the authorities came to blame For something that he never done Put him in a prison cell but one time he could-a been The champion of the world.
Three bodies lying there does Patty see And another man named Bello moving around mysteriously "I didn't do it" he says and he throws up his hands "I was only robbing the register I hope you understand I saw them leaving" he says and he stops "One of us had better call up the cops" And so Patty calls the cops And they arrive on the scene with their red lights flashing In the hot New Jersey night.
Meanwhile far away in another part of town Rubin Carter and a couple of friends are driving around Number one contender for the middleweight crown Had no idea what kinda shit was about to go down When a cop pulled him over to the side of the road Just like the time before and the time before that In Patterson that's just the way things go If you're black you might as well not shown up on the street 'Less you wanna draw the heat.
Alfred Bello had a partner and he had a rap for the corps Him and Arthur Dexter Bradley were just out prowling around He said "I saw two men running out they looked like middleweights They jumped into a white car with out-of-state plates" And Miss Patty Valentine just nodded her head Cop said "Wait a minute boys this one's not dead" So they took him to the infirmary And though this man could hardly see They told him that he could identify the guilty men.
Four in the morning and they haul Rubin in Take him to the hospital and they bring him upstairs The wounded man looks up through his one dying eye Says "Wha'd you bring him in here for ? He ain't the guy !" Yes here comes the story of the Hurricane The man the authorities came to blame For something that he never done Put in a prison cell but one time he could-a been The champion of the world.
Four months later the ghettos are in flame Rubin's in South America fighting for his name While Arthur Dexter Bradley's still in the robbery game And the cops are putting the screws to him looking for somebody to blame "Remember that murder that happened in a bar ?" "Remember you said you saw the getaway car?" "You think you'd like to play ball with the law ?" "Think it might-a been that fighter you saw running that night ?" "Don't forget that you are white".
Arthur Dexter Bradley said "I'm really not sure" Cops said "A boy like you could use a break We got you for the motel job and we're talking to your friend Bello Now you don't wanta have to go back to jail be a nice fellow You'll be doing society a favor That sonofabitch is brave and getting braver We want to put his ass in stir We want to pin this triple murder on him He ain't no Gentleman Jim".
Rubin could take a man out with just one punch But he never did like to talk about it all that much It's my work he'd say and I do it for pay And when it's over I'd just as soon go on my way Up to some paradise Where the trout streams flow and the air is nice And ride a horse along a trail But then they took him to the jailhouse Where they try to turn a man into a mouse.
All of Rubin's cards were marked in advance The trial was a pig-circus he never had a chance The judge made Rubin's witnesses drunkards from the slums To the white folks who watched he was a revolutionary bum And to the black folks he was just a crazy nigger No one doubted that he pulled the trigger And though they could not produce the gun The DA said he was the one who did the deed And the all-white jury agreed.
Rubin Carter was falsely tried The crime was murder 'one' guess who testified Bello and Bradley and they both baldly lied And the newspapers they all went along for the ride How can the life of such a man Be in the palm of some fool's hand ? To see him obviously framed Couldn't help but make me feel ashamed to live in a land Where justice is a game.
Now all the criminals in their coats and their ties Are free to drink martinis and watch the sun rise While Rubin sits like Buddha in a ten-foot cell An innocent man in a living hell That's the story of the Hurricane But it won't be over till they clear his name And give him back the time he's done Put him in a prison cell but one time he could-a been The champion of the world.
Όταν ακούω το τραγούδι του Παπαδόπουλου "Γέλαγε η Μαρία" (: Πάνω στο πατίνι με τα ρουλεμάν / τρέλαινες τον κόσμο απ' τη φασαρία. / Οι νοικοκυραίοι φώναζαν αμάν. /Λέγαν θα φωνάξουν την αστυνομία. / Γέλαγε η Μαρία), προβάλλουν αυτομάτως οι μνήμες των παιδικών μου χρόνων στο Μεταξουργείο. Εκεί κάτω από τα Σίδερα, πέρα από τη ΒΙΟ, στην οδό Πύλου, στη Ναυπλίου που βρισκόταν το σχολείο μας (το 33ο Δημοτικό Σχολείο), στον Άη Γιώργη και την παιδική χαρά του, στον Άγιο Κωνσταντίνο και την τεράστια παιδική χαρά του, στο λόφο του Κολωνού... Θεέ μου, τι χρόνια! Να θυμηθώ το γαϊτανάκι τις αποκριές, τις φωτιές του Άη Γιάννη που τις ανάβαμε με τα καφάσια του μανάβη της γειτονιάς, τον πανοραμιτζή και τον ατομικό "κινηματογράφο" που ρίχναμε ένα πενηνταράκι και βλέπαμε... και τι δεν βλέπαμε! Να θυμηθώ τις ομηρικές μάχες που δίναμε οι συμμορίες της γειτονιάς με ξύλινα σπαθιά κι ασπίδες, το ξύλο που έπεφτε και τα ματωμένα κεφάλια... Και τα πατίνια με τα ρουλεμάν! Και φεύγανε τα ρουλεμάν και τα ξανακαρφώναμε και έσπαγε το ξύλο και ψάχναμε για καινούργιο, πηγαίναμε στο σιδερά για να βάλει βίδες... Κι όταν τρέχαμε σην Πύλου γινόταν χαμός και οι φωνές των γειτόνων ακόμα μου τρυπάνε τ' αυτιά. Η μάνα σε ποιον να πρωτοφώναζε: σε μένα, στον Δημήτρη (που ήταν σχετικά ήσυχος), να προσέξει τα μικρότερα μη πέσουν και χτυπήσουν... Πόσες φορές με κάποιο από τα παιδιά ματωμένο το τραβούσε κατά την Γ΄Σεπτεμβρίου όπου τότε ήταν το Πρώτων Βοηθειών!
Δεν μπόρεσα ποτέ να καταλάβω πώς οι γιατροί κρίνουν ότι κάποιος είναι καταθλιπτικός! Εγώ είχα συνδέσει την κατάθλιψη με αγέλαστα πρόσωπα, συνεχώς δυστυχισμένους ανθρώπους... Αλλά, οι γιατροί, που ξέρουν κάτι παραπάνω, έχουν διαφορετική άποψη. Κι έτσι φορτώνουν τους "καταθλιπτικούς" με χαπάκια. Μπαίνει δηλαδή ο καταθλιπτικός σε καραντίνα κι αρχίζει να προσέχει μη τυχόν και φτάσει εκεί όπου δεν υπάρχει γυρισμός... Αναρωτιέμαι αν η μελαγχολία έχει σχέση με την κατάθλιψη ή είναι κάποιο στάδιο προς αυτήν! Δεν ξέρω, αλλά στην επόμενη συνάντηση με τη γιατρό μου, θα ρωτήσω, για να μπορέσω να καταλάβω αν αυτό που λέει η φωτογράφος Νικόλ Αλεξανδροπούλου, ότι δηλαδή «η μελαγχολία είναι το συναίσθημα που ενώνει τους ανθρώπους περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο», έχει κάποια βάση. «Είναι η στιγμή που κοιτάς τον εαυτό σου». «Μελαγχολία» είναι και ο τίτλος της έκθεσης, στην «Τεχνόπολη», όπου εκτίθενται σαράντα πορτρέτα διάσημων και άσημων της Νικόλ Αλεξανδροπούλου. Έχει φωτογραφίσει ανάμεσα σε άλλους τον Ισπανό τενόρο Χοσέ Καρέρας, τον Ρώσο βιολοντσελίστα Μστισλάβ Ροστροπόβιτς, τον Αμερικανό ηθοποιό Μίκι Ρουρκ, τη Μόνικα Μπελούτσι. Ο μόνος που της έχει ξεφύγει ως τώρα είναι ο Μπερλουσκόνι, καθώς μένοντας για 17 χρόνια στη Ρώμη, έχει φωτογραφήσει σχεδόν όλες τις μεγάλες προσωπικότητες της Ιταλίας. Η Νικόλ Αλεξανδροπούλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, αλλά έφυγε αμέσως μετά το Λύκειο για σπουδές Ιστορίας της Τέχνης, Φωτογραφίας και Κινηματογράφου. Ξεκίνησε φωτογραφίζοντας ψυχιατρεία και γηροκομεία για μια εταιρεία τροφίμων. Εκεί ανακάλυψε στα μάτια των ανθρώπων το κοινό αίσθημα, την κοινή σκέψη, τη μελαγχολία. Επειδή η φωτογράφηση είναι κάτι σαν συνεδρία, όπως μας είπε η ίδια, καταφέρνει να αφεθούν στα χέρια της και οι πιο δύσκολοι άνθρωποι. «Όταν η σχέση μεταξύ φωτογράφου και φωτογραφιζομένου επιτευχθεί, δεν υπάρχει περίπτωση να μην υπάρξει η στιγμή που θα σκύψει μέσα του. Κι εγώ είμαι έτοιμη να πιάσω τη στιγμή». Το πιο δύσκολο ως τώρα πορτρέτο ήταν του σκηνοθέτη Μπράιαν ντε Πάλμα, ο οποίος επέμεινε να την κινηματογραφεί τη στιγμή που εκείνη φωτογράφιζε. Σε κάποια στιγμή ήταν έτοιμος να σηκωθεί να φύγει, αλλά τελικά όλα πήγαν καλά.
Δεν είναι δυνατό να ξυπνάς και η τηλεόραση να ασχολείται ξανά και ξανά με την Eurovision, ν' ακούς να λένε για άλλη μια φορά ότι η Νέα Δημοκρατία προηγείται του ΠΑΣΟΚ, ότι μια κάποια πλειοψηφία είναι ευχαριστημένη με τον Καραμανλή, τον Αλογοσκούφη, τον Γιακουμάτο, τον Ρουσσόπουλο, να βλέπεις τον Ψωμιάδη και τον Παπατσάκαλο πρωί-πρωί σε κάποιο τηλεοπικό κανάλι και να σου 'ρχεται να βάλεις τις φωνές. Συνήθως, δεν βάζεις τις φωνές, αλλά καταλήγεις στο Αιγινήτειο κι εκεί η ομάδα των ψυχιάτρων σου δίνει αναλόγως seroxat, risperdal, ή seropram [όποιος θέλει, μπορεί να πάει ΕΔΩ για να δει όλα τα ψυχιατρικά φάρμακα, και είναι βέβαιο ότι κάποιο θα του χρειαστεί - εννοείται, αφού συμβουλευτεί προηγουμένως έναν ψυχίατρο]. Είναι αλήθεια ότι η συγκεκριμένη κυβερνητική πολιτική, ο συγκεκριμένος πρωθυπουργός με τους υπουργούς του, και όλον εκείνο τον συρφετό που αποκαλύπτεται κατά καιρούς (: κουμπάροι, φίλοι, κόρες, γιοι και λοιποί), κοντεύουν να μας τρελάνουν. Η διαστροφή της πραγματικότητας έχει γίνει γι' αυτούς επιστήμη και δεν νοιάζονται για τους δεκάδες Έλληνες που καταναλώνουν ψυχοφάρμακα... Θα μου πείτε ότι είναι μια απλή κίνηση: πατάς το κουμπί στο τηλεκοντρόλ και, πάει, τέλειωσε! Όμως, δεν είναι ακριβώς έτσι, γιατί χιλιάδες άλλοι εγκλωβισμένοι της ελληνικής επικράτειας κάθοναι μπροστά στο χαζοκούτι βλέποντας διάφορα γελοία πρόσωπα στην τηλεόραση και το κεφάλι, τους γεμίζει αναλόγως. Μετά εσύ θα προσπαθήσεις να συνδιαλεχθείς μαζί τους, στο λεωφορείο, στην εφορία, στο σούπερ μάρκετ, στη γειτονιά, στη δουλειά σου... Μπορεί, λοιπόν, να είναι απλό και με μια κίνηση να τους απαγορεύσεις να μιλάνε, αλλά δεν θα καταφέρεις να τους σταματήσεις να αποπατούν στα σπίτια εκατομμυρίων Ελλήνων. Το μόνο που λέω ότι θα με "σώσει" προσωρινά, είναι να φύγω όσο γίνεται γρηγορότερα, για το χωριό στον Πάρνωνα (προσοχή: εκεί η τηλεόραση δεν λειτουργεί γιατί είναι αποθηκευμένη στο παλιό σεντούκι). Να πάρω την αγαπημένη μου, τον υπολογιστή μου, τα βιβλία μου, και να βρω την ησυχία μου! Εκεί, στο χωριό, οι Κυριακές είναι αλλιώτικες, ήσυχες, αγαπησιάρικες... [Η φωτογραφία δεν είναι από το χωριό, αλλά μου θυμίζει έντονα το δάσος του χωριού]
Les Demoiselles d'Avignon by Pablo Picasso, 1907. Oil on canvas, 8 x7' 8" (244 x 234 cm). Museum of Modern Art (Moma) New York. Μου άρεσε ο πίνακας του Πικάσο, που πάντοτε με παρέπεμπε στη μεσαιωνική Αβινιόν. Δεν μπορώ να ξεχάσω που την είχα επισκεφθεί πριν μερικά χρόνια με την ευκαιρία του εκεί (διάσημου) φεστιβάλ της Αβινιόν. Είναι μια από τις πλέον όμορφες εμπειρίες της ζωής μου. Η πόλη είναι μοναδική. Είχα την αίσθηση ότι περπατούσα πάνω στις σελίδες της ιστορίας, ότι ονειρευόμουν και πάλευα να χορτάσω την εκεί παραμονή μου - αν θυμάμαι καλά, είχα μείνει για δυο εβδομάδες περίπου και παρακολούθησα εξαιρετικές παραστάσεις και μοναδικά θεάματα...Καλύτερα να σταματήσω εδώ. Τα χρόνια δεν θέλω να μετράω, αλλά τις αναμνήσεις μου μ' αρέσει να τις ξεδιπλώνω... Όμως η στιγμή τούτη δεν μου πάει!
Τον θυμάμαι, όταν κάθε φορά ακούω τη βουή μιας πόλης που συνεχώς τραβάει τα καζανάκια στους καμπινέδες. Να διώξει τα σκατά και τα παλιόχαρτα κι αυτά πάνε και στριμώχνονται στις γωνίες των σωληνώσεων και βουλώνουν και βρωμάνε οι νεροχύτες. Μιλάμε τώρα για μεσάνυχτα, που θεωρητικά η πόλη ησυχάζει και οι άνθρωποι κοιμούνται οι πιο πολλοί κι άλλοι ερωτεύονται στα σπίτια, στα μπαράκια, στα ξενοδοχεία και στα μπουρδέλα. Καθόμουνα σήμερα το μεσημέρι μαζί της στην πλατεία, κάτω από την τέντα ενός ζαχαροπλαστείου και σχεδόν φωνάζαμε και οι δυο τόσο δυνατά που άρχισε να με πονάει το κεφάλι μου. Φωνάζαμε γιατί δεν ακούγαμε ο ένας τον άλλον από τη φασαρία του δρόμου. Αυτοκίνητα, κλάξον, οι φωνές των μικροπωλητών, οι συζητήσεις των θαμώνων, κάτι μαύροι που πουλάγανε ρολόγια έρχονταν κοντά, τόσο κοντά που νόμιζα ότι θα βάλουν χέρι στις τσέπες μου κι έτσι αναγκάστηκα να βγάλω το σακάκι, να το διπλώσω και να το κρατώ σφιχτά στα χέρια. Τις προάλλες κάποιος στο μετρό έβαλε το χέρι του στην τσέπη μου και με ξάφρισε, δίχως να καταλάβω το παραμικρό. Ευτυχώς δεν ήταν πολλά. Ωστόσο ένιωσα άσχημα γιατί είχα ξεχάσει ότι στα στριμωξίδια αυτό μπορεί να συμβεί... Προχτές μου έλεγε ο Λευτέρης, ένας φίλος μου μαντράχαλος, ότι μέσα στο 450 του έκλεψαν το πορτοφόλι. Στην αρχή νόμιζα μη τυχόν κι έκανε πλάκα. Μετά στο μυαλό μου άρχισε να κλωθογυρίζει ένα σενάριο για το οποίο ο Λευτέρης ήταν εύκολο να το γράψει. Μήπως μου λέει ψέματα, να χάψω ότι έχασε το πορτοφόλι μέσα στο οποίο σημειωτέον είχε γύρω στα τετρακόσια ευρώ! Έτσι, κανονικά, εγώ θα έπρεπε να ευαισθητοποιηθώ και να βγάλω από την τσέπη μου ό,τι είχα και δεν είχα για να βολευτεί προσωρινά. Όμως του είπα ότι "ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος"...
Πάντα θυμάμαι ότι μόλις άρχιζε η Μεγάλη Εβδομάδα και το λιβάνι μπλεκόταν με τις μυρωδιές της Άνοιξης, νιώθαμε ότι έχουμε την ευκαιρία να πάρουμε βαθιές ανάσες, να ξετεντωθούμε και να αφήσουμε το μυαλό και την καρδιά σε ρεμβασμούς. Γυρίζω τις σελίδες του προσωπικού ημερολογίου και ψάχνω να βρω τα χνάρια μιας εποχής που πίστευε ότι δεν υπάρχουν αδιέξοδα και ότι τα μέσα σωτηρίας μπορούσαν να αντισταθμίσουν τα αναρίθμητα και πολυποίκιλα μέσα καταστροφής. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι υπήρχε τόση βαρβαρότητα αποθηκευμένη σε αυτούς που κάποτε εγκατέλειψαν τη Γηραιά Ήπειρο για να εγκατασταθούν στη γη που ανακάλυψε ο Κολόμβος. Το να πούμε ότι απλώς υποτιμούν την ανθρώπινη ζωή, είναι το λιγότερο. Διαγράφουν ό,τι έχει σχέση με την ειρήνη και τον πολιτισμό. Και το κάνουν αυτό με τις θανατηφόρες μηχανές που τους εμπιστεύθηκε η τεχνολογική πρόοδος. Και γράφουν την ιστορία με συντρίμμια και αίμα. Έπρεπε να βρεθούμε σε αυτή τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία για να καταλάβουμε ότι εκείνο που θα ήταν αναγκαίο να μας ενώνει είναι η πίστη στον άνθρωπο και στις αξίες που τον διαφοροποιούν από τα ζώα. Λέω «ζώα» και αυτομάτως έρχεται στο νου μου η εικόνα του Κλίντον με το σκύλο του να κατευθύνονται στο ελικόπτερο. Δυσκολευόμαστε να ερμηνεύσουμε τη συμπεριφορά του ή να καταλάβουμε την έπαρσή του. Ανόητα φουσκωμένος από τον εαυτό του, αναρωτιέται κανείς τι λύσσα τον έχει κυριέψει, αυτόν και τα γεράκια (οι ελάχιστες «περιστερές» άραγε τι κάνουν;) του αμερικανικού πολιτικο-στρατιωτικού κατεστημένου. Βέβαια, δεν υπάρχουν λόγια για τους ξιπασμένους «σοσιαλιστές» της Ευρώπης, που ο Κλίντον τους σέρνει από τη μύτη και ασχημονούν πάνω στους λαούς της Βαλκανικής... Αυτά που τα γράφαμε τον Απρίλη του 1999, θα μπορούσε κανείς κάλλιστα να τα πει και σήμερα για τον Μπους και τον οποιονδήποτε κατά καιρούς αναλαμβάνει τα ηνία της υπερδύναμης. Και μάλιστα σήμερα που ψιθυρίζεται ότι είναι θέμα ωρών (προσδιορίζεται η Μεγάλη Παρασκευή) για να επιτεθούν "χειρουργικά" οι Αμερικανοί στο Ιράν...
Μερικές φορές δεν χρειάζεται να δίνουμε σημασία στο μυαλό! Ο αισθησιασμός που αποπνέει ένα σώμα, σε συνδυασμό με την πλαστικότητά του, σε πάνε σε άλλη διάσταση. Αυτό που ο Τζακ Κέρουακ [Jack Kerouac] αναζητούσε από τη μιαν άκρη της Αμερικής στην άλλη...
Τι είναι αυτό το συναίσθημα που σας σφίγγει όταν φεύγετε με το αμάξι, αφήνοντας πίσω σας ανθρώπους που τους βλέπετε να μικραίνουν μέσα στην πεδιάδα μέχρι που τελικά εξαφανίζονται; Είναι ο απέραντος κόσμος που μας βαραίνει και είναι ο αποχαιρετισμός. Παρ' όλ' αυτά στρέφουμε προς τα μπρος, για την επόμενη τρελή περιπέτεια κάτω απ' τους ουρανούς...Όταν παίρνεις μέσα σου την απόφαση, ξαφνικά αρχίζει να σε τυλίγει ένα μυστήριο, γίνεσαι απόμακρος, ψυχρός, κοιτάζεις τους γύρω σου αλλά το βλέμμα είναι ήδη φορτωμένο με χρώματα κι αρώματα μιας άλλης περιπέτειας που τη σχεδίασες βήμα-βήμα και την ψιλοκέντησες μέσα σε μια καθημερινότητα που συνέτριψε τη λογική κι άνοιξε πόρτες και παράθυρα. Έτσι είδες νέους ορίζοντες που για να τους φτάσεις πρέπει να περπατήσεις μιαν ολάκερη Αμερική, από τη μια της άκρη στην άλλη - σαν άλλος Κέρουακ.Ίσως να αναρωτηθεί κανείς πώς είναι δυνατόν, μέσα σ’ αυτό τον κουρνιαχτό και την παραζάλη του ρυπαρού καιρού μας, να μιλά κανείς για πράγματα που ενδεχομένως αγγίζουν μνήμες μιας ποίησης που δεν έχει σχέση με την καθημερινότητα! Ο Τάσος Λειβαδίτης απαντά: Λεπτομέρειες ασήμαντες που κάνουν πιο οδυνηρές τις αναμνήσεις / και τα χρόνια μας, βαλσαμωμένα πουλιά, μας κοιτάζουν τώρα με μάτια ξένα / αλλά κι εγώ ποιος ήμουν; ένας πρίγκιπας του τίποτα / ένας τρελός για επαναστάσεις κι άλλα πράγματα χαμένα / και κάθε που χτυπούσαν οι καμπάνες ένιωθα να κινδυνεύει η ανθρωπότητα / κι έτρεχα να τη σώσω. Κι όταν ένα παιδί κοιτάει μ’ έκσταση το δειλινό, είναι που αποθηκεύει θλίψεις για το μέλλον.
Του τηλεφώνησα στο γραφείο αλλά δεν τον πέτυχα - είχε φύγει νωρίς. Τον αναζήτησα στο κινητό και δεν απαντούσε. Πήρα μια, δυο, τρεις φορές και σιωπούσε. Ήμουν πια απελπισμένος και σκέφτηκα ότι κάτι μπορεί να του συμβαίνε. Αργά το βράδυ τον αναζήτησα ξανά στο κινητό. Κι απάντησε με μια φωνή αργή κι απελπισμένη. "Τι συμβαίνει", τον ρώτησα. "Αστα", μου απαντάει αργά. "Την έχασα και είμαι δυστυχής..." Τα έχασα κι εγώ και δεν ήξερα πάς να μιλήσω, τι ερώτηση να του κάνω, δηλαδή ποια έχασε, πώς την έχασε, πότε την έχασε, ποια τέλος πάντων! "Η Μίνα μου δεν υπάρχει πια..." - Τι λες βρε, παιδί μου. Πώς έγινε αυτό; - Μετά από δώδεκα χρόνια... Δεν αντέχω... - Ψυχραιμία, ρε φίλε. Σε νιώθω, έχεις δίκιο. Αυτά έχει η ζωή... - Τις τελευταίες μέρες δεν μπορούσε να περπατήσει. Πού να έβλεπες το βλέμμα της. Με κοίταζε και έκλαιγα... Ήταν αδύνατη, δεν ήθελε να φάει, δεν ήξερα τι να την κάνω... - Ο γιατρός δεν μπορούσε να κάνει κάτι; - Ε, μου είπε ότι είναι τα γεράματα... Πώς θα το αντέξω; - Ο χρόνος είναι γιατρός. Μη λυπάσαι γιατί η καημένη ηρέμησε πλέον... - Τώρα δεν μπορώ εγώ να φάω, δεν έχω όρεξη για δουλειά, για τίποτα... Να βρεις μια άλλη, ρε φίλε! - Τι είπες; Είσαι απαράδεκτος... - Σιγά ντε, μια κουβέντα είπα... - Τι μια κουβέντα, ιερόσυλε! - Δύο, τρεις... - Η Μίνα δεν αντικαθίσταται... - Καλά, καλά... - Σε διαγράφω... - Μην κάνεις έτσι, ρε φίλε. Ένα σκυλί ήταν!
Άμα το καλοσκεφτεί κανείς, σε καμιά περίπτωση δεν θα ήθελε να περάσει τις περιπέτειες του Οδυσσέα όταν τέλειωσε ο πόλεμος της Τροίας κι αποφάσισε ο ομηρικός ήρωας την επιστροφή στο νησί του. Πάρτε (για να θυμηθείτε...) μια γεύση από τη μετάφραση του Αργύρη Εφταλιώτη: Τον άντρα τον πολύπραγο τραγούδησέ μου, ω Μούσα,που περισσά πλανήθηκε, σαν κούρσεψε τής Τροίαςτο ιερό κάστρο, και πολλών ανθρώπων είδε χώρεςκι έμαθε γνώμες, και πολλά στα πέλαα βρήκε πάθια,για μία ζωή παλεύοντας και γυρισμό συντρόφων.Εδώ που τα λέμε, πάνω κάτω τα ίδια τραβάμε όλοι σήμερα χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε τα φοβερά ταξίδια του Οδυσσέα. (Πάνω, ο Οδυσσέας με την Πηνελόπη, σε μια εξαιρετική απεικόνιση του Νίκου Εγγονόπουλου)
Ο κινηματογράφος σου δίνει αυτή την ψευδαίσθηση καμιά φορά, μεταφέροντάς σε εκεί που δεν πρόκειται ποτέ να πας, να γίνεις εκείνο που είναι αδύνατο να γίνεις, να σε πάει σ' άλλους τόπους, σε άλλες εποχές, να ξεχάσεις, σα να μην υπήρξαν ποτέ, όλα αυτά τα διαόλια που μας έχουν αλλάξει τη ζωή, μας έχουν καταστρέψει τα όνειρα, μας έχουν κόψει τις ανάσες...
